§ 21. A. S. Pushkin — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi: qiyosiy konstruksiyalar va sifatning orttirma darajasi
Qiyosiy daraja sodda (-«ее», -«е», -«ше»: «красивее, выше, дальше») va murakkab («более/менее + sifat»: «более интересный») shaklda bo‘ladi. Sodda shakl o‘zgarmaydi, murakkab shakl esa sifat kabi turlanadi. Qiyoslash «чем» bilan yoki qaratqich kelishigi bilan beriladi: «Он старше, чем брат» = «Он старше брата». Orttirma daraja sodda (-«ейш-», -«айш-»: «добрейший, высочайший») va murakkab («самый высокий, наиболее интересный») bo‘ladi. Bir guruh sifat to‘liq o‘zgaradi: «хороший — лучше, плохой — хуже». Aleksandr Sergeyevich Pushkin (1799–1837) — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi, «Евгений Онегин» romani muallifi; 6-iyun — Rus tili kuni, Pushkinning tug‘ilgan kuni.
| тёплый | редкий | |
|---|---|---|
| oddiy qiyosiy | теплее | реже |
| murakkab qiyosiy | более тёплый | более редкий |
| oddiy orttirma | теплейший | редчайший |
| murakkab orttirma | самый тёплый | самый редкий |
красивый → красивее → самый красивый
Murakkab shakl: более красивый
Rus tilida gaplashadigan sinfdoshingiz bilan ikki kunni solishtirasiz: «Сегодня теплее, чем вчера». Qiyosiy daraja farqni bir so‘zda ko‘rsatadi.
Rus tilida gapiradigan sharhlovchilar, savdo maslahatchilari va yo‘riqchilar ikki narsani qiyosiy daraja bilan solishtiradi.
Ikki tanish narsani rus tilida qiyosiy darajada solishtirib bitta gap ayting.
| «чем» bilan | qaratqich bilan |
|---|---|
| Река шире, чем ручей. | Река шире ручья. |
| Луна ярче, чем звезда. | Луна ярче звезды. |
«Kim kuchliroq?». Juftlikda ikki predmetni taqqoslab, «чем» va qaratqich kelishigi bilan gap tuzing.