ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

A. S. Pushkin: qiyosiy va orttirma daraja

Darslar 21 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
21

§ 21. A. S. Pushkin — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi: qiyosiy konstruksiyalar va sifatning orttirma darajasi

Darslik: 67–71-betlar
MaqsadSifatning qiyosiy va orttirma darajasini (sodda va murakkab shakllar) yasash va qiyosiy konstruksiyalarni ishlatish; Pushkin haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
qiyosiy daraja · сравнительная степеньorttirma daraja · превосходная степеньqiyoslash · сравнениеshoir · поэт
Tushuntirish

Qiyosiy daraja sodda (-«ее», -«е», -«ше»: «красивее, выше, дальше») va murakkab («более/менее + sifat»: «более интересный») shaklda bo‘ladi. Sodda shakl o‘zgarmaydi, murakkab shakl esa sifat kabi turlanadi. Qiyoslash «чем» bilan yoki qaratqich kelishigi bilan beriladi: «Он старше, чем брат» = «Он старше брата». Orttirma daraja sodda (-«ейш-», -«айш-»: «добрейший, высочайший») va murakkab («самый высокий, наиболее интересный») bo‘ladi. Bir guruh sifat to‘liq o‘zgaradi: «хороший — лучше, плохой — хуже». Aleksandr Sergeyevich Pushkin (1799–1837) — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi, «Евгений Онегин» romani muallifi; 6-iyun — Rus tili kuni, Pushkinning tug‘ilgan kuni.

тёплыйредкий
oddiy qiyosiyтеплеереже
murakkab qiyosiyболее тёплыйболее редкий
oddiy orttirmaтеплейшийредчайший
murakkab orttirmaсамый тёплыйсамый редкий
красивыйoddiyкрасивееqiyosiyсамый красивыйorttirma

красивый → красивее → самый красивый

Murakkab shakl: более красивый

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gaplashadigan sinfdoshingiz bilan ikki kunni solishtirasiz: «Сегодня теплее, чем вчера». Qiyosiy daraja farqni bir so‘zda ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Rus tilida gapiradigan sharhlovchilar, savdo maslahatchilari va yo‘riqchilar ikki narsani qiyosiy daraja bilan solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki tanish narsani rus tilida qiyosiy darajada solishtirib bitta gap ayting.

Namunalar
«чем» bilanqaratqich bilan
Река шире, чем ручей.Река шире ручья.
Луна ярче, чем звезда.Луна ярче звезды.
«Зимой вечер длиннее, чем летом. Но осенью дни короче, чем летом». «Длиннее», «короче» — sodda qiyosiy daraja.
«Это самая высокая гора страны, а вот интереснейший маршрут — к озеру». «Самая высокая» — murakkab, «интереснейший» — sodda orttirma daraja.
Sinfda faoliyat

«Kim kuchliroq?». Juftlikda ikki predmetni taqqoslab, «чем» va qaratqich kelishigi bilan gap tuzing.

Mashq
1
Qiyosiy daraja yasang: «добрый, высокий, далёкий, хороший».
2
«Чем» ni qaratqich kelishigi bilan almashtiring: «Брат моложе, чем сестра».
3
Orttirma daraja yasang (sodda): «умный, глубокий, красивый».
4
Nima uchun «более лучше» noto‘g‘ri?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun rasm va matnHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →