☰ Mundarija · Rus tili

A. S. Pushkin: qiyosiy va orttirma daraja

Darslar 21 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
21

§ 21. A. S. Pushkin — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi: qiyosiy konstruksiyalar va sifatning orttirma darajasi

Darslik: 67–71-betlar
MaqsadSifatning qiyosiy va orttirma darajasini (sodda va murakkab shakllar) yasash va qiyosiy konstruksiyalarni ishlatish; Pushkin haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
qiyosiy daraja · сравнительная степеньorttirma daraja · превосходная степеньqiyoslash · сравнениеshoir · поэт
Tushuntirish

Qiyosiy daraja sodda (-«ее», -«е», -«ше»: «красивее, выше, дальше») va murakkab («более/менее + sifat»: «более интересный») shaklda bo‘ladi. Sodda shakl o‘zgarmaydi, murakkab shakl esa sifat kabi turlanadi. Qiyoslash «чем» bilan yoki qaratqich kelishigi bilan beriladi: «Он старше, чем брат» = «Он старше брата». Orttirma daraja sodda (-«ейш-», -«айш-»: «добрейший, высочайший») va murakkab («самый высокий, наиболее интересный») bo‘ladi. Bir guruh sifat to‘liq o‘zgaradi: «хороший — лучше, плохой — хуже». Aleksandr Sergeyevich Pushkin (1799–1837) — hozirgi rus adabiy tilining asoschisi, «Евгений Онегин» romani muallifi; 6-iyun — Rus tili kuni, Pushkinning tug‘ilgan kuni.

Namunalar
«Зимой вечер длиннее, чем летом. Но осенью дни короче, чем летом». «Длиннее», «короче» — sodda qiyosiy daraja.
«Это самая высокая гора страны, а вот интереснейший маршрут — к озеру». «Самая высокая» — murakkab, «интереснейший» — sodda orttirma daraja.
Sinfda faoliyat

«Kim kuchliroq?». Juftlikda ikki predmetni taqqoslab, «чем» va qaratqich kelishigi bilan gap tuzing.

Mashq
1
Qiyosiy daraja yasang: «добрый, высокий, далёкий, хороший».
2
«Чем» ni qaratqich kelishigi bilan almashtiring: «Брат моложе, чем сестра».
3
Orttirma daraja yasang (sodda): «умный, глубокий, красивый».
4
Nima uchun «более лучше» noto‘g‘ri?