ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Konstitutsiyalar. Zidlov bog‘lovchilari «а, но, однако»

Darslar 3 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
3

§ 3. O‘zbekiston va Rossiya konstitutsiyalari: zidlov bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar

Darslik: 13–16-betlar
MaqsadKonstitutsiya nima ekanini aytib berish; zidlov bog‘lovchilari «а, но, однако» ni farqlash va ular oldidan vergul qo‘yish.
Yangi so‘zlar
konstitutsiya · конституцияqonun · законhuquq · правоkafolatlamoq · гарантировать
Tushuntirish

Konstitutsiya — davlatning asosiy qonuni: unda davlat tuzilishi, fuqarolarning huquq va burchlari belgilanadi, boshqa qonunlar unga zid bo‘lmasligi kerak. O‘zbekistonning yangi tahrirdagi Konstitutsiyasi 2023-yil 30-aprelda umumxalq referendumida qabul qilingan; Rossiya Konstitutsiyasi 1993-yil 12-dekabrda umumxalq ovoz berishida qabul qilingan, 2020-yilda unga o‘zgartishlar kiritilgan. Zidlov bog‘lovchilari qarama-qarshilikni bildiradi: «а» qiyoslaydi yoki qarama-qarshi qo‘yadi, «но» va «однако» (= «но») kutilganga zid narsani aytadi. Bu bog‘lovchilar oldidan har doim vergul qo‘yiladi: «Закон один для всех, а права у каждого свои».

ittifoqma’nomisol
аsolishtirishОн любит чай, а она любит кофе.
ноkutilmagan qarama-qarshilikБыло холодно, но мы вышли.
однакоqarama-qarshilik (rasmiyroq)Было поздно, однако никто не ушёл.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘stingiz ob-havo haqida yozdi: «Утром было прохладно, а днём потеплело». «А» ikki vaqtni qiyoslab, o‘zgarishni ko‘rsatadi. Gapni tushungan o‘quvchi vergulni to‘g‘ri qo‘yadi.

Kim ishlatadi

Rus tilidagi matnlarni o‘qiydigan tarjimonlar, o‘qituvchilar va muharrirlar «а, но, однако» orqali ikki fikr o‘rtasidagi farqni ajratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki tanish narsani rus tilida «а» bilan solishtirib, bitta gap ayting.

Namunalar
«Конституция принята давно, но её нормы действуют и сегодня». «Но» — kutilganga zid fikr.
«Один гражданин живёт в городе, а другой — в селе, однако права у них равные». «А» — taqqoslash, «однако» — zid ma’no.
Sinfda faoliyat

«Ha–lekin». Juftlikda: biri gapning birinchi qismini aytadi, ikkinchisi «а», «но» yoki «однако» bilan davom ettiradi.

Mashq
1
To‘g‘ri bog‘lovchini tanlang («а» / «но»): «Мы хотели пойти в музей, … он был закрыт».
2
Vergul qo‘ying: «Школа даёт знания а семья даёт воспитание».
3
«Но» o‘rniga ma’nodosh bog‘lovchi qo‘ying: «Дождь шёл весь день, но мы пошли гулять».
4
Konstitutsiyaning nima uchun «asosiy qonun» deyilishini tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi namuna xavfsizmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →