ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Alisher Navoiy: o‘rin holi va o‘rin ergash gaplari

Darslar 20 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
20

§ 20. Alisher Navoiy — o‘zbek adabiy tilining asoschisi: o‘rin holi; o‘rin va ish-harakat tarzi ergash gaplari

Darslik: 64–66-betlar
MaqsadO‘rin holining ifoda vositalarini va o‘rin ergash gaplarini («где, куда, откуда» + «там, туда, оттуда») tuzish; Navoiy haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
o‘rin holi · обстоятельство местаyo‘nalish · направлениеasoschi · основоположникadabiy til · литературный язык
Tushuntirish

O‘rin holi «где? куда? откуда?» savollariga javob beradi: «в городе, домой, из школы, рядом с парком, вдали, налево». O‘rin ergash gapi bosh gapga «где, куда, откуда» orqali ulanadi, bosh gapda esa ko‘pincha «там, туда, оттуда» ko‘rsatish so‘zlari bo‘ladi: «Туда, куда указывал путеводитель, мы и пошли», «Мы остановились там, где начинался парк». Ergash gap vergul bilan ajratiladi. Alisher Navoiy (1441–1501) Hirotda tug‘ilgan va umrining ko‘p qismini shu yerda o‘tkazgan, o‘zbek adabiy tilining asoschisi hisoblanadi; «Xamsa» (besh doston) va 1499-yilda yozilgan «Muhokamat ul-lug‘atayn» asarlari muallifi.

ko‘rsatish so‘zibog‘lovchi so‘zmisol
тамгдеЯ сижу там, где светло.
тудакудаПтицы летят туда, куда зовёт тепло.
оттудаоткудаМы вернулись оттуда, откуда пришли.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xonada narsani joyiga qo‘yishda siz rus tilida aytasiz: «Положи ручку туда, откуда взял». Joy bog‘lovchisi va ko‘rsatish so‘zi gapni aniq qiladi.

Kim ishlatadi

Rus tilida yo‘l ko‘rsatuvchilar, tarjimonlar va yo‘riqchilar joyni «там, где» kabi juftlar bilan aniq ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bir narsani qayerdan olib, qayerga qo‘yganingizni rus tilida «откуда... туда» bilan ayting.

Namunalar
«Там, где стоит памятник Навои, всегда много гостей». «Там» — ko‘rsatish so‘zi, «где» — joy.
«Туристы шли туда, откуда доносилась музыка». «Туда» — yo‘nalish, «откуда» — manba.
Sinfda faoliyat

«Xaritada sayohat». Juftlar xaritada marshrut tuzadi: «Мы едем туда, где…», «Мы приехали оттуда, где…».

Mashq
1
Ko‘rsatish so‘zini qo‘ying: «… , где растёт старая чинара, мы отдохнули».
2
«Куда» yoki «где»: «Он пошёл туда, … ведёт дорога».
3
Ikkita gapni birlashtiring: «Мы остановились у реки». «Там начинался лес».
4
Navoiy qaysi asarida turkiy va fors tillarini taqqoslaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi norozi mijozHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →