§ 33. Ta’lim tizimida axborot texnologiyalari: «весь, целый» so‘zlarining qo‘llanishi
«Весь» («вся, всё, все») predmetning to‘liq hajmini bildiradi, hech narsa qolmaganini ko‘rsatadi: «Я прочитал всю главу», «Все ученики вошли в онлайн-урок». «Целый» («целая, целое, целые») yaxlit, buzilmagan birlikni bildiradi yoki miqdor/muddat katta ekanini ta’kidlaydi: «целый торт, целый день за компьютером, чашка осталась целой». «Весь день» — neytral («kun bo‘yi»), «целый день» — ta’kid («butun bir kun!»). Sanalmaydigan va ko‘plikdagi otlar bilan odatda «весь, все» ishlatiladi: «вся информация, все программы». Masofaviy ta’lim, elektron darslik, onlayn platformalar maktabda o‘qishni to‘ldiradi, lekin o‘qituvchi o‘rnini bosmaydi.
| so‘z | ma’no | misol |
|---|---|---|
| весь | to‘liq miqdor | Я съел весь суп. |
| целый | ta’kid: uzoq vaqt | Мы шли целый час. |
| целый | butun, shikastlanmagan | Яйца остались целыми. |
Rus tilida gaplashadigan sinfdoshingiz kutganini aytadi: «Мы ждали ответа целое утро». «Целый» vaqtni to‘liq va ta’kidlab beradi, «весь» esa hamma narsani qamrab oladi.
Rus tilida yozuvchi muharrirlar, tarjimonlar va o‘qituvchilar «весь» va «целый» ni ma’noga qarab farqlaydi.
Bugun bir ish uchun ketgan vaqtni rus tilida «целый» bilan ayting.
«Весь или целый?». Karta bo‘yicha o‘quvchilar gapni to‘ldiradi va tanlovlarini izohlaydi.