§ 28. Shaxsiy kompyuter davrining boshlanishi: «чем…, тем…» va «такой же, как…» konstruksiyali qo‘shma gaplar
«Чем…, тем…» konstruksiyasi bir hodisa o‘zgarishi ikkinchisining o‘zgarishiga olib kelishini bildiradi; ikkala qismda ko‘pincha qiyosiy daraja bo‘ladi: «Чем быстрее процессор, тем лучше работает программа». Qismlar orasida vergul qo‘yiladi, «чем» va «тем» dan keyin vergul yo‘q. «Такой же, как…» tenglikni bildiradi: «У меня такой же ноутбук, как у брата». «Такой» sifat kabi jins, son va kelishik bo‘yicha o‘zgaradi: «такая же, такое же, такие же». «Как» dan keyingi qism qisqartirilgan bo‘lishi mumkin (jumla kesimisiz) va vergul bilan ajratiladi. Tarix: 1981-yilda IBM kompaniyasi IBM PC shaxsiy kompyuterini chiqargan; shundan keyin kompyuterlar uylar va maktablarga kirib borgan.
| sxema | misol |
|---|---|
| Чем + сравн. ст., тем + сравн. ст. | Чем выше гора, тем холоднее наверху. |
| такой же, как… | У неё такое же платье, как у сестры. |
Rus tilida gaplashadigan sinfdoshingiz bilan so‘z yodlash haqida gaplashganda: «Чем чаще повторяешь слова, тем легче их вспоминаешь». Ikki o‘zgarish bir-biriga mos kelishini ko‘rsatadi.
Rus tilida gapiradigan murabbiylar, o‘qituvchilar va sharhlovchilar bir omilning boshqasiga ta’sirini «чем..., тем...» bilan ko‘rsatadi.
Bugun bir mashqning natijasi haqida rus tilida «чем..., тем...» bilan gap tuzing.
«Чем…, тем…» zanjiri. Birinchi o‘quvchi «Чем больше я читаю, …», keyingisi gapni «тем…» bilan tugatadi.