§ 6. Tabiat va inson: murakkab va tarkibiy sanoq sonlarning turlanishi; gradatsiya
Murakkab sonlarda («пятьдесят, шестьдесят, двести, пятьсот») ikkala qism turlanadi: «пятьдесят — пятидесяти — пятьюдесятью — о пятидесяти», «двести — двухсот — двумстам — двумястами». «Сорок, девяносто, сто» faqat ikki shaklga ega: «сорок — сорока», «девяносто — девяноста», «сто — ста». Tarkibiy sonlarda barcha so‘zlar turlanadi: «о двадцати пяти учениках», «с тремястами сорока книгами». Tarkibiy tartib sonlarda faqat oxirgi so‘z turlanadi: «в две тысячи двадцать пятом году». Gradatsiya — mazmuni asta-sekin kuchayuvchi yoki susayuvchi so‘zlar qatori: «Ветер усилился, окреп, превратился в ураган».
| 80 | 800 | |
|---|---|---|
| Bosh | восемьдесят | восемьсот |
| Qar. | восьмидесяти | восьмисот |
| Jo‘n. | восьмидесяти | восьмистам |
| Vos. | восемьюдесятью | восемьюстами |
| O‘rin | о восьмидесяти | о восьмистах |
Avtobus bekatidagi jadvalda masofa yozilgan; rus tilida gaplashadigan yo‘lovchiga siz so‘z bilan aytasiz: «до двухсот пятидесяти метров». Sonni to‘g‘ri kelishikda aytsangiz, uni tushunadi.
Kassirlar, hisobchilar va dispetcherlar rus tilida sonlarni so‘z bilan va to‘g‘ri kelishikda ayta oladi.
Bugun uchrashgan bitta katta sonni (uy raqami yoki sana) rus tilida so‘z bilan ayting.
«Sonni turla». Karta bo‘yicha o‘quvchi son aytadi, sinfdan biri so‘ralgan kelishikda shaklni topadi.