19
§ 19. Aleksandr Vasilyevich Suvorov: ish-harakat tarzi ergash gapli qo‘shma gaplar
Darslik: 61–63-betlar
MaqsadIsh-harakat tarzi ergash gapli qo‘shma gaplarni («как, что, чтобы, словно, как будто, точно» + «так») tuzish; Suvorov haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
tarz ergash gapi · придаточное образа действияko‘rsatish so‘zi · указательное словоnatija · следствиеsarkarda · полководец
Tushuntirish
Ish-harakat tarzi ergash gapi harakatning qanday bajarilishini bildiradi va «как? каким образом?» savollariga javob beradi. Bosh gapda ko‘pincha ko‘rsatish so‘zi «так» bo‘ladi, ergash gap esa «как, что, чтобы, словно, как будто, точно» bog‘lovchilari bilan bog‘lanadi: «Он говорил так, что все слушали» (natija ottenkasi), «Солдаты шли так, словно не знали усталости» (qiyoslash). Ergash gap vergul bilan ajratiladi. Aleksandr Vasilyevich Suvorov (1730–1800) — rus sarkardasi, generalissimus; u «Наука побеждать» asarida o‘z qoidalarini bayon etgan. 1799-yilda uning qo‘shini Alp tog‘laridan o‘tgan.
Namunalar
«Он командовал так, что даже новобранцы действовали уверенно». «Так» + «что» — natija ottenkasi.
«Отряд двигался так, словно дорога была ровной». «Словно» — qiyoslash.
Sinfda faoliyat
«Davom ettir». O‘qituvchi «Она говорила так, …» deydi; guruhlar «что / словно / как будто» bilan turli gaplar tuzadi.
Mashq
1
Tugating: «Ученик отвечал так, что …».
Masalan: «Ученик отвечал так, что учитель похвалил его».
2
Bog‘lovchini tanlang («словно» / «чтобы»): «Он работает так, … закончить вовремя».
чтобы
3
Vergul qo‘ying: «Музыка звучала так тихо словно кто-то шептал».
Музыка звучала так тихо, словно кто-то шептал.
4
Ergash gap qaysi savolga javob beradi: «Девочка рисовала так, как учил мастер»?
«как?» — rasm chizish usuli.