§ 2. Davlat. Mamlakat. Rossiya Federatsiyasi: «и, да, тоже, также» bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar
Qo‘shma gap ikki yoki undan ortiq sodda gapdan iborat, ularning har birida o‘z grammatik asosi bo‘ladi. Teng bog‘lovchi «и, да (= и), тоже, также» gaplarni ketma-ketlik yoki bir vaqtlilik ma’nosida bog‘laydi: «Москва — столица России, и Санкт-Петербург — её культурный центр». Bog‘lovchidan oldin vergul qo‘yiladi. Agar gaplarning umumiy ikkinchi darajali bo‘lagi bo‘lsa («В России…» kabi) yoki ular umumiy kirish so‘zga ega bo‘lsa, vergul qo‘yilmaydi: «Летом в Москве тепло и идут дожди». Rossiya — federativ davlat: unda respublikalar, o‘lkalar, viloyatlar va boshqa subyektlar bor, qonun chiqaruvchi organ — Federal Majlis (Federatsiya Kengashi va Davlat Dumasi).
| holat | vergul | misol |
|---|---|---|
| ikki gap, har birida o‘z asosi | bor | Солнце село, и стало темно. |
| umumiy ikkinchi darajali bo‘lak | yo‘q | Вечером в саду пели птицы и шумел ветер. |
Rus tilida gaplashadigan do‘stingizga qisqa xabar yozyapsiz: «Автобус пришёл, и мы поехали». Vergul va «и» bog‘lovchisi gapni ikki aniq qismga bo‘ladi.
Rus tilida xabar yozuvchi jurnalistlar, tarjimonlar va yo‘riqchilar uzun voqeani sodda bog‘lovchilar bilan ketma-ket beradi.
Bugungi ikki ketma-ket ishingizni rus tilida «и» bilan ulab, bitta gap tuzing.
| ittifoq | ma’no | misol |
|---|---|---|
| и | ketma-ketlik | Прозвенел звонок, и урок начался. |
| тоже | qo‘shish | Я читаю, и брат тоже читает. |
«Ikkita gapni bog‘la». Kartochkalardagi sodda gaplarni «и / также / тоже» bilan juftlab, qo‘shma gap tuzing va tinish belgisini qo‘ying.