§ 23. Abu Ali ibn Sino — zamonaviy tibbiyot asoschisi: payt ifodasi «в эпоху, во времена»; kasr sonlar
Payt holi «когда? как долго? с какого времени?» savollariga javob beradi. «В эпоху», «во времена», «в период», «в годы» birikmalaridan keyin qaratqich kelishigi keladi: «в эпоху Возрождения, во времена Ибн Сины, в годы учёбы»; «в течение» ham qaratqich kelishigini talab qiladi: «в течение года». Kasr sonlarda surat sanoq son (ayol jinsida: «одна, две»), maxraj esa tartib son: surat 1 bo‘lsa, maxraj bosh kelishik birlikda («1/5 — одна пятая»), 2 va undan ortiq bo‘lsa, qaratqich kelishigi ko‘plikda turadi («3/4 — три четвёртых», «5/8 — пять восьмых»); ½ — «одна вторая» yoki «половина». Kasr sonlarning ikkala qismi turlanadi: «о трёх четвёртых», «с двумя третьими». Abu Ali ibn Sino (taxminan 980–1037) Buxoro yaqinida tug‘ilgan; uning «Tib qonunlari» (Al-Qonun fit-tibb) asari Yevropa universitetlarida asrlar davomida o‘qitilgan.
| kasr | o‘qilishi |
|---|---|
| 1/4 | одна четвёртая |
| 3/5 | три пятых |
| 5/9 | пять девятых |
| 4/7 | четыре седьмых |
Rus tilida gaplashadigan ustozga topshiriq muddati haqida siz aytasiz: «Задание нужно сдать в течение двух дней». Vaqt ifodasi muddatni aniq beradi.
Rus tilida hujjat yuritadigan kotiblar, muharrirlar va tarjimonlar muddat va davrni aniq ifodalaydi.
Bugungi biror ishni nechta soatda bajarishingizni rus tilida «в течение» bilan ayting.
«Soat va kasr». Doskada 1/2, 1/4, 3/4 va soat vaqtlari; o‘quvchilar o‘qiydi: «три четверти часа».