ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Abu Ali ibn Sino: payt ifodasi, kasr sonlar

Darslar 23 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
23

§ 23. Abu Ali ibn Sino — zamonaviy tibbiyot asoschisi: payt ifodasi «в эпоху, во времена»; kasr sonlar

Darslik: 75–77-betlar
MaqsadPayt holini «в эпоху, во времена, в период, в годы, в течение» konstruksiyalari bilan ifodalash; kasr sonlarni o‘qish va turlash; Ibn Sino haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
payt holi · обстоятельство времениkasr son · дробное числительноеsurat · числительmaxraj · знаменатель
Tushuntirish

Payt holi «когда? как долго? с какого времени?» savollariga javob beradi. «В эпоху», «во времена», «в период», «в годы» birikmalaridan keyin qaratqich kelishigi keladi: «в эпоху Возрождения, во времена Ибн Сины, в годы учёбы»; «в течение» ham qaratqich kelishigini talab qiladi: «в течение года». Kasr sonlarda surat sanoq son (ayol jinsida: «одна, две»), maxraj esa tartib son: surat 1 bo‘lsa, maxraj bosh kelishik birlikda («1/5 — одна пятая»), 2 va undan ortiq bo‘lsa, qaratqich kelishigi ko‘plikda turadi («3/4 — три четвёртых», «5/8 — пять восьмых»); ½ — «одна вторая» yoki «половина». Kasr sonlarning ikkala qismi turlanadi: «о трёх четвёртых», «с двумя третьими». Abu Ali ibn Sino (taxminan 980–1037) Buxoro yaqinida tug‘ilgan; uning «Tib qonunlari» (Al-Qonun fit-tibb) asari Yevropa universitetlarida asrlar davomida o‘qitilgan.

surat — miqdoriy son, maxraj — tartib son
kasro‘qilishi
1/4одна четвёртая
3/5три пятых
5/9пять девятых
4/7четыре седьмых
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gaplashadigan ustozga topshiriq muddati haqida siz aytasiz: «Задание нужно сдать в течение двух дней». Vaqt ifodasi muddatni aniq beradi.

Kim ishlatadi

Rus tilida hujjat yuritadigan kotiblar, muharrirlar va tarjimonlar muddat va davrni aniq ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi biror ishni nechta soatda bajarishingizni rus tilida «в течение» bilan ayting.

Namunalar
«Во времена Ибн Сины врачи изучали труды древних». «Во времена» + qaratqich kelishigi: «Ибн Сины».
«Мы прошли три четвёртых пути». Kasr: 3/4 = «три четвёртых». «Он учился в течение пяти лет» — «в течение» + qaratqich kelishigi
Sinfda faoliyat

«Soat va kasr». Doskada 1/2, 1/4, 3/4 va soat vaqtlari; o‘quvchilar o‘qiydi: «три четверти часа».

Mashq
1
Kasrlarni so‘z bilan yozing: 1/2, 2/3, 3/8, 7/10.
2
Kerakli shaklni qo‘ying: «в эпоху (Возрождение)», «во времена (Улугбек)».
3
Qaratqich kelishigida yozing: «пять восьмых», «три четвёртых».
4
Nima uchun «в течение года» deyiladi, «в течение год» emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOddiy kelishuv nimani aytishi kerakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →