13
§ 13. Umumlashtirish va nazorat darslari (3)
Darslik: 46–48-betlar
Maqsad10–12-darslarni takrorlash: «где, куда, откуда» va «который» li ergash gaplar, «тот, который», fe’ldan yasalgan otlar.
Yangi so‘zlar
bog‘lovchi so‘z · союзное словоaniqlovchi ergash gap · определительная частьmoslashuv · согласованиеot yasash · словообразование
Tushuntirish
«Где, куда, откуда» o‘zgarmaydi va joy, yo‘nalish, manbani ko‘rsatadi: «Я знаю, где находится музей», «Скажи, куда ты идёшь», «Мы узнали, откуда пришло письмо». «Который» turlanadi: jinsi va soni aniqlanayotgan otga mos, kelishigi ergash gapdagi vazifaga ko‘ra: «Книга, о которой ты говорил, интересная». Ergash gap aniqlanayotgan otning yonida turadi va vergul bilan ajratiladi. «Тот, кто…» va «то, что…» konstruksiyalarida bosh gapda ko‘rsatish olmoshi bo‘ladi. Fe’ldan ot yasash uchun -«ние», -«ение», -«ание», -«тие», -«ство» kabi qo‘shimchalar ishlatiladi: «исследовать — исследование».
Namunalar
«Это институт, откуда выпускники уезжают работать за границу». «Откуда» — manba; «институт» ni aniqlaydi.
«Те, кто готовится заранее, пишут тест уверенно». «Те, кто» — ko‘plik; ikkinchi gap «кто» bilan boshlanadi.
Sinfda faoliyat
«Mos olmosh». Jamoa kartochkadagi bo‘sh joyga («где / куда / откуда / который») mos so‘zni qo‘yadi va izohlaydi.
Mashq
1
Mos so‘z: «Город, … мы едем, очень красивый».
«куда» (yoki «в который»)
2
«который» ni to‘g‘ri shaklga qo‘ying: «Учёные, с … я встретился, приехали вчера».
с которыми
3
Fe’ldan ot yasang: «открыть, изобрести, наблюдать».
открытие; изобретение; наблюдение
4
«Тот, кто читает, много знает» gapida nechta gap va qaysi biri bosh?
Ikkita: «Тот … много знает» — bosh, «кто читает» — ergash.