ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Takrorlash: mantiqiy ega va qo‘shma gaplar (1)

Darslar 5 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
5

§ 5. Umumlashtirish va nazorat darslari (1)

Darslik: 20–21-betlar
Maqsad1–4-darslarda o‘rganilgan mavzularni takrorlash: ijro kelishigidagi mantiqiy ega va to‘rt turdagi bog‘lovchili qo‘shma gaplar.
Yangi so‘zlar
mantiqiy ega · логический субъектbog‘lovchi · союзzidlov · противопоставлениеayiruv · разделение
Tushuntirish

Mantiqiy ega — majhul konstruksiyada harakatni bajaruvchi; u ijro kelishigida turadi: «Дом построен рабочими». Qo‘shma gapning qismlari teng bog‘lovchilar bilan bog‘lanadi: bog‘lovchi («и, да, также, тоже»), zidlov («а, но, однако») va ayiruv («или, либо, то…, то…»). Ularning oldidan, odatda, vergul qo‘yiladi; umumiy ikkinchi darajali bo‘lak yoki uyushiq bo‘laklar bo‘lsa — qo‘yilmaydi. Takrorlashda birinchi navbatda bog‘lovchi turini aniqlang, so‘ng tinish belgisini tekshiring. Nazorat ishi ko‘pincha gap tuzish, bo‘sh joyni to‘ldirish va qisqa matn yozishdan iborat bo‘ladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilidagi qisqa hikoyani o‘qiyotgan o‘quvchi «Она хотела ответить, но не успела» gapida «но» kutilgan natija bo‘lmaganini ko‘rsatayotganini sezadi. Bog‘lovchi tufayli sabab va natija ravshan.

Kim ishlatadi

Rus tilida ish yuritadigan kotiblar, tarjimonlar va jurnalistlar murakkab gapni bog‘lovchi turlariga qarab tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun qila olmagan bir ishingiz haqida rus tilida «но» bilan bir gap ayting.

Namunalar
guruhittifoqlarma’no
biriktiruvchiи, да, тоже, такжеketma-ketlik, qo‘shish
zidlovа, но, однакоqarama-qarshilik
ayiruvchiили, либо, то…, то…tanlov, almashinish
Barcha tur birga: «Школа построена рабочими, и вокруг неё посадили сад, а рядом открыли библиотеку».
Tahlil: «Мы выберем экскурсию или проект». Bu yerda «или» uyushiq bo‘laklarni bog‘laydi, shuning uchun vergul yo‘q.
Sinfda faoliyat

«Xato izla». O‘qituvchi tinish belgilari xato qo‘yilgan 5 ta gap yozadi; guruhlar xatolarni topib tuzatadi.

Mashq
1
Bog‘lovchi turini aniqlang: «Он старался, но результат был скромным».
2
Majhul gapga aylantiring: «Студенты написали проект».
3
Gapni to‘ldiring: «… светило солнце, … шёл снег».
4
Nima uchun «Мы дома сидели и читали» gapida vergul yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliLoyihamiz nomi va logotipiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →