§ 34. Sun’iy intellekt: imkoniyatlar va salohiyat; «ведь, же» ta’kidlash va «неужели, разве» so‘roq konstruksiyalari
Sun’iy intellekt (SI) — insonning fikrlashini talab qiladigan masalalarni (nutqni tanish, tarjima, o‘yin) hal qiluvchi dasturlar sohasi; «sun’iy intellekt» atamasi 1956-yilda AQSHdagi Dartmut anjumanida qo‘llangan. «Ведь» ma’lum yoki ravshan sababni eslatadi: «Нужно проверить факты: ведь программа может ошибаться». «Же» ta’kidlaydi yoki o‘xshashlikni bildiradi: «Я же говорил!», «Скажи же!», «тот же». «Неужели» ishonmaslik, hayratni ifodalaydi: «Неужели робот сочинил эту музыку?». «Разве» shubha va e’tirozni bildiradi: «Разве можно верить всему, что пишет программа?». Yuklamalarning o‘zi vergul bilan ajratilmaydi; «ведь» bilan boshlangan sabab qismi oldidan esa qo‘shma gapdagidek vergul qo‘yiladi: «Возьми зонт, ведь идёт дождь».
| yuklama | ma’no | misol |
|---|---|---|
| ведь | ma’lum sabab | Ведь мы договорились встретиться в пять. |
| же | kuchaytirish | Приходи же скорее! |
| неужели | hayrat | Неужели ты видел снег в июле? |
| разве | e’tiroz, shubha | Разве снег бывает в июле? |
Rus tilida gaplashadigan do‘stingizga hayrat bilan savol berasiz: «Неужели уже пять часов?» Yuklama shubha va hayratni bir so‘zda beradi.
Rus tilida suhbat yuritadigan tarjimonlar, aktyorlar va o‘qituvchilar yuklamalar bilan his-tuyg‘uni ifodalaydi.
Rus tilida bir hayratli savol tuzib, «неужели» yoki «разве» bilan ayting.
«Ishonaman–ishonmayman». Juftlik sun’iy intellekt haqida mubolag‘a gapni aytadi, sherigi «Неужели…?» yoki «Разве…?» bilan javob beradi.