ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Ulug‘bek va uning rasadxonasi: «который» li gaplar (davomi)

Darslar 12 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
12

§ 12. Ulug‘bek va uning rasadxonasi: «который» li ergash gaplar va aniqlovchi so‘zlar (davomi)

Darslik: 42–45-betlar
MaqsadPredlogli «который» («в котором, с которым, у которого») li ergash gaplarni to‘g‘ri tuzish; Ulug‘bek va Samarqand rasadxonasi haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
rasadxona · обсерваторияyulduzlar katalogi · звёздный каталогhukmdor · правительkuzatish · наблюдение
Tushuntirish

Mirzo Ulug‘bek (1394–1449) — Amir Temurning nabirasi, Movarounnahr hukmdori va buyuk astronom. Samarqandda u 1420-yillarda rasadxona qurdirgan; unda yulduzlar jadvali tuzilgan, unda 1018 ga yaqin yulduz berilgan. «Который» predlog bilan kelganda predlog «который» dan oldin turadi va butun ibora aniqlanayotgan otdan keyin qo‘yiladi: «Обсерватория, в которой работал Улугбек, находилась в Самарканде». «Тот, кто…», «то, что…» konstruksiyalari bosh gapda ko‘rsatish so‘zini talab qiladi: «Он сделал то, что не удавалось другим».

old ko‘makchikelishikmisol
сvositaliдруг, с которым я учился
кjo‘nalishгород, к которому мы едем
изqaratqichдом, из которого вышли гости
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gaplashadigan yangi sinfdoshga siz maktab bog‘ini tanishtirasiz: «Это сад, в котором мы сажали деревья». Predlog bilan «который» joyni aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Rus tilida matn tuzadigan yo‘riqchilar, tarjimonlar va muharrirlar «в котором, с которым» shakllarini aniq qo‘llaydi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz bilgan bir joy haqida «в котором» bilan bitta gap tuzib ayting.

Namunalar
ko‘rsatish so‘zikim yoki nimamisol
тот, ктоodamТот, кто учится, растёт.
то, чтоnarsa, hodisaТо, что ты сделал, важно.
«Астроном, с которым работал Улугбек, составил таблицы». «С которым» — ijro kelishigi, predlog bilan, «астроном» (erkak) ga mos.
«Человек, у которого есть цель, добьётся успеха». «У которого» — qaratqich kelishigi: «у кого?».
Sinfda faoliyat

«Qaysi shaklni qo‘yaman?». Karta: «Это город, ... (в который / в котором) работал учёный». Guruhlar tez va to‘g‘ri javob berishga harakat qiladi.

Mashq
1
To‘g‘ri shaklni qo‘ying: «Обсерватория, … работал Улугбек, была большой» («в котором» / «в которой»).
2
Birlashtiring: «Это таблица». «По ней можно найти положение звёзд».
3
«Он сделал …, что не удавалось другим» — mos olmoshni qo‘ying.
4
Ulug‘bek rasadxonasining ahamiyati nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki buyurtma e’loniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →