§ 12. Ulug‘bek va uning rasadxonasi: «который» li ergash gaplar va aniqlovchi so‘zlar (davomi)
Mirzo Ulug‘bek (1394–1449) — Amir Temurning nabirasi, Movarounnahr hukmdori va buyuk astronom. Samarqandda u 1420-yillarda rasadxona qurdirgan; unda yulduzlar jadvali tuzilgan, unda 1018 ga yaqin yulduz berilgan. «Который» predlog bilan kelganda predlog «который» dan oldin turadi va butun ibora aniqlanayotgan otdan keyin qo‘yiladi: «Обсерватория, в которой работал Улугбек, находилась в Самарканде». «Тот, кто…», «то, что…» konstruksiyalari bosh gapda ko‘rsatish so‘zini talab qiladi: «Он сделал то, что не удавалось другим».
| old ko‘makchi | kelishik | misol |
|---|---|---|
| с | vositali | друг, с которым я учился |
| к | jo‘nalish | город, к которому мы едем |
| из | qaratqich | дом, из которого вышли гости |
Rus tilida gaplashadigan yangi sinfdoshga siz maktab bog‘ini tanishtirasiz: «Это сад, в котором мы сажали деревья». Predlog bilan «который» joyni aniq ko‘rsatadi.
Rus tilida matn tuzadigan yo‘riqchilar, tarjimonlar va muharrirlar «в котором, с которым» shakllarini aniq qo‘llaydi.
O‘zingiz bilgan bir joy haqida «в котором» bilan bitta gap tuzib ayting.
| ko‘rsatish so‘zi | kim yoki nima | misol |
|---|---|---|
| тот, кто | odam | Тот, кто учится, растёт. |
| то, что | narsa, hodisa | То, что ты сделал, важно. |
«Qaysi shaklni qo‘yaman?». Karta: «Это город, ... (в который / в котором) работал учёный». Guruhlar tez va to‘g‘ri javob berishga harakat qiladi.