ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Internet — XXI asr aloqa vositasi: shart ifodasi

Darslar 29 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
29

§ 29. Internet — XXI asrning asosiy aloqa vositasi: shart ifodasi (sodda va ergash gapli qo‘shma gap)

Darslik: 96–98-betlar
MaqsadShartni sodda gapda («при, в случае, без») va qo‘shma gapda («если, когда, если бы») ifodalash; internetning aloqadagi o‘rni haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
shart · условиеshart ergash gapi · придаточное условияtarmoq · сетьaloqa · связь
Tushuntirish

Shart «при каком условии? в каком случае?» savollariga javob beradi. Real shartni «если» (yoki «когда») bildiradi, fe’l odatda aniqlik maylida: «Если есть интернет, мы можем позвонить родным». Real bo‘lmagan shart «если бы» + o‘tgan zamon shakli bilan beriladi, bosh gapda esa «бы» bo‘ladi: «Если бы у меня был планшет, я бы учился онлайн». Sodda gapda shart predlogli otlar bilan ifodalanadi: «при наличии связи» (o‘rin-payt kelishigi), «в случае отсутствия связи» (qaratqich kelishigi), «без интернета» (qaratqich kelishigi). Ergash gap vergul bilan ajratiladi. Tarix: elektron pochta 1971-yilda paydo bo‘lgan, Butunjahon o‘rgimchak to‘ri (World Wide Web) esa 1989–1991-yillarda Tim Berners-Li tomonidan yaratilgan.

shartfe’lmisol
realесли + indikativЕсли пойдёт снег, мы наденем шапки.
nomumkinесли бы + o‘tgan zamon, … быЕсли бы пошёл снег, мы надели бы шапки.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida gaplashadigan do‘stingizga shart bilan javob berasiz: «Если быстро закончу задание, помогу тебе». Shart gap rejani noaniq emas, ochiq beradi.

Kim ishlatadi

Rus tilida kelishuv tuzuvchilar, yo‘riqchilar va maslahatchilar shartlarni «если, при, без» bilan aniq ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi bir rejangizni rus tilida «если» bilan aytib ko‘ring.

Namunalar
oddiy gapqo‘shma gap
без водыесли нет воды
при ясной погодеесли погода ясная
Real shart: «Если в доме есть связь, ученик может смотреть онлайн-урок». Fe’l — hozirgi zamon.
Real bo‘lmagan shart: «Если бы сеть работала лучше, видео не зависало бы». «Если бы» + o‘tgan zamon, «бы» bosh gapda.
Sinfda faoliyat

«Agar…». Zanjir o‘yini: bir o‘quvchi «Если бы у меня был…» deydi, keyingi «я бы…» bilan tugatadi.

Mashq
1
Sodda gapga aylantiring: «Если нет связи, звоните по телефону».
2
To‘ldiring (real bo‘lmagan shart): «Если бы я (знать) ответ, я бы (сказать) его».
3
Vergul qo‘ying: «Если ты хочешь учиться онлайн подключись к сети».
4
Nima uchun «Если бы» li gapda bosh gapda ham «бы» kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi yangi mahsulotHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →