☰ Mundarija · Rus tili

Zahiriddin Muhammad Bobur: ish-harakat tarzi holi

Darslar 18 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
18

§ 18. Zahiriddin Muhammad Bobur: ish-harakat tarzi holi bor sodda gaplar

Darslik: 58–60-betlar
MaqsadIsh-harakat tarzi holining ifoda vositalarini (ravish, predlogli ot, ravishdosh, qiyoslash) topish va ishlatish; Bobur hayoti haqida gapirish.
Yangi so‘zlar
hol · обстоятельствоish-harakat tarzi · образ действияravishdosh · деепричастиеxotiralar · мемуары
Tushuntirish

Ish-harakat tarzi holi harakat qanday bajarilishini bildiradi va «как? каким образом?» savollariga javob beradi. U ravish bilan («писал вдохновенно»), predlogli ot bilan («с увлечением, без страха»), ravishdosh yoki ravishdosh oborot bilan («читал, улыбаясь»), qiyoslash bilan («бежал как ветер») ifodalanadi. Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yil Andijonda tug‘ilgan, 1494-yilda hali o‘smirligida Farg‘ona taxtiga o‘tirgan, keyinchalik Hindistonda Boburiylar saltanatiga asos solgan (1526) va 1530-yilda Agrada vafot etgan. U shoir va «Boburnoma» xotiralari muallifi. Ravishdosh oboroti vergul bilan ajratiladi: «Бабур, вспоминая родину, писал стихи».

Namunalar
«Поэт читал стихи тихо и с волнением, будто делился тайной». «С волнением» — predlogli ot, «тихо» — ravish, «будто делился тайной» — qiyoslash.
«Улыбаясь, мальчик показал свой рисунок». «Улыбаясь» — ravishdosh, ish-harakat tarzi (qanday?).
Sinfda faoliyat

«Qanday?». O‘qituvchi fe’l aytadi («говорит»), o‘quvchilar ish-harakat tarzi holini turli usullarda qo‘shadi: «тихо», «с радостью», «улыбаясь».

Mashq
1
Ish-harakat tarzi holini toping va savol bering: «Бабур писал свои воспоминания внимательно».
2
Ravishdosh oboroti bilan gapni to‘ldiring: «Мальчик (улыбаться) вышел из класса».
3
Predlogli ot bilan gap tuzing: «Девочка слушала музыку (интерес)».
4
Nima uchun «Бабур, вспоминая родину, писал стихи» gapida ikki vergul bor?