ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

N. I. Pirogov: payt ergash gapli qo‘shma gaplar

Darslar 24 · 1 ta dars · O. Ya. Vech, M. Yu. Ivantsova, N. T. Yuldasheva; ilmiy muharrir Ye. A. Xamrayeva. Русский язык как иностранный, 9-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan maktablar uchun darslik). Respublika ta’lim markazi, Toshkent, 2022
24

§ 24. N. I. Pirogov — harbiy-dala tibbiyoti asoschisi: payt ergash gapli qo‘shma gaplar

Darslik: 78–82-betlar
MaqsadPayt ergash gaplarini turli bog‘lovchilar bilan («когда, пока, в то время как, после того как, прежде чем, как только») tuzish; bir vaqtlilik va ketma-ketlikni farqlash.
Yangi so‘zlar
payt ergash gapi · придаточное времениbir vaqtlilik · одновременностьketma-ketlik · последовательностьjarroh · хирург
Tushuntirish

Payt ergash gapi «когда? с каких пор? до каких пор? как долго?» savollariga javob beradi. Bir vaqtlilikni «когда, пока, в то время как» bildiradi (ikkala fe’l odatda to‘liqsiz shaklda): «Пока шла операция, ассистент подавал инструменты». Ketma-ketlik uchun «после того как» (oldin ergash gap), «прежде чем, перед тем как, до того как» (keyin ergash gap), «как только» (darrov), «с тех пор как» (boshlang‘ich nuqta) ishlatiladi: «Прежде чем начать опыт, надо проверить приборы». Ergash gap vergul bilan ajratiladi. Nikolay Ivanovich Pirogov (1810–1881) — rus jarrohi va anatomi, harbiy-dala jarrohligi asoschisi; u dala sharoitida efir narkozidan birinchilardan bo‘lib foydalangan (1847) va gips bog‘lamini qo‘llagan.

ittifoqma’nomisol
покаbir vaqtlilikПока варился суп, я делал уроки.
в то время какbir vaqtlilikЯ читал, в то время как брат рисовал.
после того какketma-ketlikПосле того как стих ветер, мы вышли.
как толькоdarholКак только зазвонил звонок, все встали.
прежде чемoldinПрежде чем идти, проверь карманы.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab qo‘ng‘irog‘i oldidan sinfdoshingiz rus tilida aytadi: «Как только прозвенит звонок, мы начнём». Vaqt bog‘lovchisi ketma-ketlikni aniq beradi.

Kim ishlatadi

Rus tilida reja tuzuvchilar, tashkilotchilar va yo‘riqchilar voqealar tartibini vaqt bog‘lovchilari bilan beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi ikki voqea tartibini rus tilida «как только» yoki «после того как» bilan ayting.

Namunalar
«Когда врач осматривал больного, медсестра готовила лекарство». Ikkala fe’l tugallanmagan turda — to‘liq bir vaqtlilik.
«После того как хирург вымыл руки, он начал операцию». Ketma-ketlik: oldin «вымыл», keyin «начал». «Как только» = darhol.
Sinfda faoliyat

«Oldin–keyin». Kartochkada ikki voqea; o‘quvchi «после того как» yoki «прежде чем» bilan gap tuzadi.

Mashq
1
Bog‘lovchini tanlang («пока» / «после того как»): «… он вымыл руки, он надел перчатки».
2
«Прежде чем» bilan qayta yozing: «Сначала проверьте приборы, потом начинайте опыт».
3
Vergul qo‘ying: «Как только дождь кончился мы вышли на улицу».
4
«Пока» va «после того как» farqi nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun narx va ulushHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →