ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi9-sinf · 22-hafta

Oddiy kelishuv nimani aytishi kerak

🎯 Missiya: Do‘kon bilan kelishuvda qaysi bandlar bo‘lishi shart?

Dushanba

MalikaDo‘kon egasi 4 haftalik sinovga rozi. Endi kelishuvni yozma qilishimiz kerak. Oddiy so‘zlar bilan, bir sahifada.
ZarinaDekabrdan bilamiz: og‘zaki gapda son almashadi, sana unutiladi. Yozma kelishuvda nima, necha ta va qachon bo‘lishi yozilishi shart.
AnvarHuquq: Prezident davlat nomidan harakat qiladi, bizning nomimizdan esa ota-onalar imzo qo‘yadi, chunki biz 18 ga to‘lmaganmiz.
JasurOna tili: bog‘lovchisiz gapni boshqa turga aylantiramiz: «Kelishuv aniq – janjal yo‘q» → «Agar kelishuv aniq bo‘lsa, janjal bo‘lmaydi». Tire o‘rniga vergul.
Konstitutsiyaviy huquq asoslariOna tili

Qulf 1: Og‘zaki gap yetmaydi

Topshiriq: «Kelishuv aniq – janjal yo‘q» da ikki qism orasida qanday ma’no bor?

🔑 Kalit: Og‘zaki gapda son va sana adashgan edi, shuning uchun kelishuvda nima, necha ta va qachon yozilishi kerak.

ZarinaIngliz tili: xat shunday boshlanadi: Dear shop owner, We think that a one-page agreement will help us both.
AnvarDavomi: We want to start with 4 toys a week. We need to settle up once a week.
JasurMahalliy boshqaruv — kundalik xizmatlar: maktab, yo‘llar, chiqindi yig‘ish. Reja ham shunday: We hope to spend more time on quality.
MalikaKichik partiyalar a’zolik badallari va xayriyalar bilan ishlaydi. Bizda esa hech qanday badal yo‘q: faqat kelishuv.
Ingliz tili

Qulf 2: Egasiga xat

Topshiriq: Xatning ochilishi qaysi: «Biz o‘ylaymizki …»?

Seshanba

BoboMehnatni ilmiy tashkil etishda bir necha xil me’yor bor: vaqt me’yori — bitta buyumga ajratilgan vaqt, ishlab chiqarish me’yori — vaqt birligida mahsulot miqdori.
JasurBizda vaqt me’yori: belanchak 3 soat, ushlagich 2 soat. Ishlab chiqarish me’yori: haftasiga 10 soatda 4 ta o‘yinchoq.
ZarinaIsh joyini ham qulay tashkil qilamiz: asbob qo‘l ostida, yorug‘lik yetarli. Bunga ergonomika deyiladi.
MalikaKelishuvga haftasiga 4 tadan ko‘p yozmaymiz: me’yor shunday.
Texnologiya

Qulf 3: Mehnat me’yori

Topshiriq: Vaqt me’yori nima?

🔑 Kalit: Me’yor: belanchak 3 soat, ushlagich 2 soat; haftasiga 10 soatda 4 ta — kelishuvda 4 tadan ko‘p yozilmaydi.

JasurPythonda shartni tekshiramiz. Solishtirish: ==, !=, <, >, <=, >=. Natija True yoki False. Diqqat: = — qiymat berish, == — solishtirish.
AnvarMantiqiy amallar: and — ikkalasi to‘g‘ri bo‘lsa True, or — kamida bittasi, not — teskari.
ZarinaHaftalik buyurtmani tekshiramiz: n == 4 and hafta <= 4. n = 4, hafta = 3 bo‘lsa — True.
MalikaVa 5 > 3 and 2 > 4 esa False, chunki ikkinchi shart noto‘g‘ri.
Informatika

Qulf 4: Shartni tekshiruvchi

Topshiriq: 5 > 3 and 2 > 4 ifodasining natijasi nima?

Chorshanba

JasurAlgebra: qo‘shish formulasi sin(α + β) = sinα·cosβ + cosα·sinβ. Tekshiramiz: sin(60° + 30°) = (√3/2)(√3/2) + (1/2)(1/2) = 3/4 + 1/4 = 1.
ZarinaHaqiqatan ham sin 90° = 1. Formulani sinash — qoidani sinash kabi.
BoboGeometriya: do‘kon peshtoqining balandligini o‘lchaymiz. Bino poydevoridan a = 4 m masofada tursak, uchiga burchak α = 45°.
AnvarBalandlik AH = a · tgα = 4 · 1 = 4 m (ko‘z balandligini hisobga olmasak).
AlgebraGeometriya

Qulf 5: Formula va balandlik

Topshiriq: sin(60° + 30°) nimaga teng?

ZarinaFizika: deformatsiya elastik bo‘lsa, kuch ketgach jism o‘z holiga qaytadi; bo‘lmasa — plastik. Mexanik kuchlanish σ = F/S.
JasurUshlagich ilgagi kesimi 2 mm² = 2·10⁻⁶ m², unga 20 N kuch ta’sir etsa, σ = 20 : 0,000002 = 10 000 000 Pa = 10 MPa.
BoboKonstruksiya mustahkamlik chegarasidan ancha past kuchlanishga hisoblanadi — bu zaxira koeffitsiyenti.
AnvarKimyo: alyuminiy yengil, faol metall, lekin yupqa zich Al₂O₃ pardasi uni himoya qiladi. Parda olinsa, u kislorodda yonadi.
FizikaKimyo

Qulf 6: Ilgak qanchaga chidaydi?

Topshiriq: Alyuminiyni nima himoya qiladi?

Payshanba

AnvarIqtisod: joriy yil narxidagi ko‘rsatkich — nominal, tanlangan bazaviy yil narxidagi — real. Real = nominal : I, bu yerda I — narx indeksi.
MalikaNarx 25% oshsa, I = 1,25. Shartli misol: bugungi 60 000 so‘m eski narxda 60 000 : 1,25 = 48 000 so‘m.
ZarinaShuning uchun sinov davrida narxni qotirib qo‘yamiz, taxta narxi o‘zgarsa, keyin qayta ko‘ramiz.
JasurJahon tarixi: Yaponiyada Meydzi islohotlari 1867–1868-yillarda boshlangan, 1889-yilda konstitutsiya qabul qilingan, yagona pul va bojxona to‘siqlari bekor qilingan.
Iqtisodiy bilim asoslariJahon tarixi

Qulf 7: Narx indeksi

Topshiriq: Nominal 60 000, I = 1,25 bo‘lsa, real qiymat nechaga teng?

🔑 Kalit: Narx 25% oshsa, 60 000 so‘m eski narxda 48 000 ga teng; sinov davrida narx qotiriladi.

ZarinaBiologiya: jinsiy ko‘payishda ikkita gameta qo‘shilib, zigota hosil bo‘ladi, unda diploid to‘plam tiklanadi. Suvdagi baliqlarda urug‘lanish tashqi, quruqlikdagi hayvonlarda ichki.
AnvarBu naslning xilma-xilligini oshiradi va o‘zgargan sharoitga moslashishga yordam beradi.
JasurGeografiya: Turkmaniston maydoni taxminan 491 ming km², poytaxti Ashxobod, hududining 80% dan ko‘pi Qoraqum cho‘li.
MalikaTojikiston maydoni taxminan 142 ming km², poytaxti Dushanbe, yerining 90% dan ko‘pi tog‘.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Qulf 8: Tanaffus: gameta va cho‘llar

Topshiriq: Tojikistonning poytaxti qaysi?

Juma

MalikaAdabiyot: Odil Yoqubov (1926–2009) — o‘zbek adabiyotining yirik yozuvchisi. Hujjatlarda tug‘ilgan yili 1926, darslikda 1927. «Ulug‘bek xazinasi» — uning romani, parchani kitobdan o‘qiymiz.
ZarinaManbalar farq qilsa, aniq sanani yozish va qayerdan olganini ko‘rsatish kerak. Kelishuvda ham sanalar aniq bo‘ladi.
AnvarO‘zbekiston tarixi: jadidlar o‘z dasturini bandlar bilan bayon qilgan. Qisqa, raqamlangan bandlar tekshirishga oson.
JasurRus tili: «в течение» + roditelniy: «в течение четырёх недель». Kasr: «одна четвёртая», «две пятых».
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili

Qulf 9: Manbalar, bandlar, muddatlar

Topshiriq: Qaysi shakl to‘g‘ri: «Пробный период — в течение …»?

🔑 Kalit: Qisqa, raqamlangan bandlar tekshirishga oson; uzun matnni hech kim tekshirmaydi.

MalikaUch qoralama: A — faqat qo‘l berib ko‘rishish. B — bir sahifa, 7 band. C — 3 sahifa, 15 band, qiyin so‘zlar bilan.
ZarinaB bandlari: 1) kimlar, ota-onalar imzosi; 2) nima va nechta: haftasiga 4 ta; 3) qachon: 4 hafta, dushanba topshirish, juma hisob; 4) pul: narx sinov davrida qotadi, ulush foizi keyin yoziladi; 5) muammo: 7 kunlik tuzatish qoidasi; 6) sotilmagan o‘yinchoqlar qaytariladi; 7) tugatish: bir hafta oldin xabar.
JasurA hech narsa yozmaydi: son va sana yana adashadi. C hammasi bor, lekin uni na ota-onalar, na egasi o‘qib tekshiradi.
AnvarB bizning uch kalitimizni qoplaydi: son va sana, qotirilgan narx, qisqa raqamlangan bandlar.
Demak, B. Ulush foizini keyingi hafta o‘ylab, bo‘sh joyga yozamiz.
Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Qulf 10: Qaysi qoralama?

Topshiriq: Qaysi kalit C qoralamani rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Kelishuv: bir sahifa, 7 band

Muammo: do‘kon bilan kelishuv yozma bo‘lsin. Dekabr tajribasi: og‘zaki gapda son va sana adashadi. Kalitlar: me’yor haftasiga 4 ta; narx sinov davrida qotadi; qisqa raqamlangan bandlar. Qaror: B qoralama: kimlar, nima va nechta, qachon, pul, muammo, sotilmagan tovar, tugatish. Ulush foizi keyingi hafta kelishiladi, ota-onalar imzo qo‘yadi.

— 9-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Og‘zaki gapda son va sana adashgan edi, shuning uchun kelishuvda nima, necha ta va qachon yozilishi kerak.
  2. Me’yor: belanchak 3 soat, ushlagich 2 soat; haftasiga 10 soatda 4 ta — kelishuvda 4 tadan ko‘p yozilmaydi.
  3. Narx 25% oshsa, 60 000 so‘m eski narxda 48 000 ga teng; sinov davrida narx qotiriladi.
  4. Qisqa, raqamlangan bandlar tekshirishga oson; uzun matnni hech kim tekshirmaydi.

Yulduzli savollar

  1. n == 4 and hafta <= 4 da n = 4, hafta = 5 bo‘lsa natija?

  2. σ = F/S: F = 20 N, S = 2·10⁻⁶ m² bo‘lsa, σ?

  3. O‘ylab ko‘r: nega ota-onalar imzo qo‘yadi?

Hikoyadagi darslar