Uglerodning fizik va kimyoviy xossalari
Uglerod hidsiz, ta’msiz, qiyin suyuqlanuvchi va suvda erimaydigan qattiq modda; olmosning suyuqlanish harorati taxminan 3550 °C. Pista ko‘mir va boshqa ko‘mirlar adsorbsiya xossasiga ega: ular yuzasiga gaz va erigan moddalarni yutadi; yuzasi bug‘ bilan kuchaytirilgan faollashtirilgan ko‘mir protivogaz, suv va moyni tozalashda ishlatiladi, protivogazni N.D.Zelinskiy yaratgan. Oddiy haroratda uglerod kam faol, qizdirilganda esa kislorod bilan yonadi: C + O₂ → CO₂ (kislorod kam bo‘lsa 2C + O₂ → 2CO), oltingugurt bilan CS₂ hosil qiladi: C + 2S → CS₂. Metallar bilan karbidlar beradi: Ca + 2C → CaC₂; CaC₂ + 2H₂O → Ca(OH)₂ + C₂H₂ (asetilen), Al₄C₃ + 12HCl → 4AlCl₃ + 3CH₄. Uglerod kuchli qaytaruvchi: 2CuO + C → 2Cu + CO₂↑, 2Fe₂O₃ + 3C → 4Fe + 3CO₂↑. O‘zbekistonda ko‘mir (qo‘ng‘ir ko‘mir va toshko‘mir) Angren, Sharg‘un va Boysun konlaridan qazib olinadi. Ko‘mir yoqilganda hosil bo‘ladigan is gazi CO o‘ta zaharli, shuning uchun yopiq xonada ko‘mir yoqib o‘tirish mumkin emas.
Kuzatish (faqat o‘qituvchi ko‘rsatadi): rangli suv va faollashtirilgan ko‘mir tabletkasi (yoki filtr) bilan adsorbsiyani namoyish qiladi. O‘quvchilar rang o‘zgarishini kuzatib, nima uchun ko‘mir yuzasi katta bo‘lganda yaxshiroq yutishini muhokama qiladi. Uyda ko‘mir yoqish yoki gaz bilan tajriba o‘tkazish taqiqlanadi.