Elektrolitlar va noelektrolitlar
Eritmasi yoki suyuqlanmasi elektr tokini o‘tkazadigan moddalar elektrolitlar, o‘tkazmaydiganlari noelektrolitlar deyiladi. Elektrolitlarga suvda eriydigan kislotalar, ishqorlar va tuzlar kiradi; shakar, spirt, metan, distillangan suv noelektrolitlardir. Qattiq NaCl tok o‘tkazmaydi, chunki ionlari kristall panjarada o‘z o‘rnida mustahkam turadi. Suvda esa qutbli suv molekulalari ionlarni tortib, kristalldan ajratadi va ularni o‘rab oladi (gidratlanish), natijada erkin harakatlanuvchi ionlar hosil bo‘ladi — bu elektrolitik dissotsiatsiya. Tok o‘tganda kationlar katodga, anionlar anodga qarab yo‘naladi, eritma ionlar harakati tufayli tok o‘tkazadi. Kislotalar suvda ular qutbli molekulalarining suv bilan ta’siri natijasida ionlanadi; vodorod ioni suv molekulasiga birikib H₃O⁺ hosil qiladi, lekin odatda soddalik uchun H⁺ deb yoziladi. Atom va ion bir-biridan keskin farq qiladi: zaharli Cl₂ dan farqli ravishda Cl⁻ osh tuzining tarkibida zaharsiz.
O‘qituvchi ko‘rsatadigan tajriba: tok o‘tkazuvchanlik asbobining elektrodlarini quruq tuz, distillangan suv, tuz eritmasi va shakar eritmasiga ketma-ket tushiradi. O‘quvchilar lampochka yonishini kuzatib, jadvalga «tok o‘tkazadi / o‘tkazmaydi» deb yozadi. Tajribani faqat o‘qituvchi o‘tkazadi; o‘quvchilar uyda elektr bilan tajriba qilmaydi.