Aluminiy birikmalari. Ishlatilishi
Al₂O₃ — oq, juda qattiq, qiyin suyuqlanadigan modda; tabiatda korund mineralida uchraydi. U amfoter: kislota bilan ham, ishqor bilan ham reaksiyaga kirishadi: Al₂O₃ + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂O va Al₂O₃ + 2NaOH + 3H₂O → 2Na[Al(OH)₄]. Al(OH)₃ suvda erimaydi; uni aluminiy tuzi eritmasiga ishqor ta’sir ettirib olamiz: AlCl₃ + 3NaOH → Al(OH)₃↓ + 3NaCl (oq jelesimon cho‘kma). Ishqor mo‘l olinsa cho‘kma erib ketadi: Al(OH)₃ + NaOH → Na[Al(OH)₄], kislota bilan esa tuz hosil qiladi: Al(OH)₃ + 3HCl → AlCl₃ + 3H₂O. Qizdirilganda gidroksid parchalanadi: 2Al(OH)₃ → Al₂O₃ + 3H₂O. Achchiqtosh KAl(SO₄)₂·12H₂O gazlamalarni bo‘yashda, teri oshlashda va suvni tozalashda ishlatiladi; korundga Cr³⁺ aralashsa rubin, Fe va Ti ionlari aralashsa sapfir hosil bo‘ladi.
O‘qituvchi ko‘rsatadigan tajriba: AlCl₃ eritmasiga avval kam, so‘ng mo‘l NaOH qo‘shiladi va cho‘kma paydo bo‘lishi hamda erib ketishi kuzatiladi. Tajribani o‘qituvchi himoya ko‘zoynagi va qo‘lqopda o‘tkazadi; uyda ishqor bilan ishlamang. Siz «cho‘kma» va «eritma» holatlarini daftarda tenglamalar bilan yozing.