Aluminiy
Aluminiy 3-davr, III guruh bosh guruhchasida joylashgan, tashqi qavatida 3 ta elektron bor, birikmalarida +3 oksidlanish darajasini namoyon qiladi (Al³⁺). U Yer qobig‘idagi eng ko‘p tarqalgan metall bo‘lib, tabiatda faqat birikmalar holida uchraydi: boksit, alunit, kaolin (loy), dala shpati. Sanoatda sof Al₂O₃ (aluminiy oksid, glinozyom) boksitdan ajratiladi va erigan kriolit Na₃AlF₆ ichida eritilib, taxminan 950 °C da elektroliz qilinadi, chunki kriolit erish haroratini keskin pasaytiradi. Katodda Al³⁺ + 3ē → Al, anodda esa kislorod ajraladi va u uglerod anodni yoqib CO₂ hosil qiladi; umumiy tenglama: 2Al₂O₃ → 4Al + 3O₂ (elektroliz). Jarayon juda ko‘p elektr energiyasi talab qiladi, shuning uchun arzon elektr bor joylarda qilinadi. Aluminiy yengil (zichligi taxminan 2,7 g/cm³), elektr va issiqlikni yaxshi o‘tkazadi, shuning uchun simlar, samolyot va mashina qismlari, idish-tovoq va folga tayyorlashda ishlatiladi.
Aluminiy buyumlarini toping (sim, folga, idish, deraza ramasi) va jadval tuzing: «Buyum», «Xossa, buning uchun ishlatilgan» (yengillik, issiqlik o‘tkazuvchanlik, korroziyaga chidamlilik). Aluminiyni kislota yoki ishqorga solish tajribasini uyda qilmang.