3-amaliy ish: «Metallar» mavzusi bo‘yicha tajribaviy masalalar
3-amaliy ishda metallar mavzusi bo‘yicha uch xil masala yechiladi. Birinchi turi: raqamlangan to‘rtta probirkadagi NaOH, CaCO₃, Al₂(SO₄)₃ va FeCl₃ ni aniqlash. Reja: CaCO₃ — suvda erimaydigan oq kukun; FeCl₃ — sarg‘ish-qo‘ng‘ir eritma; qolgan ikkitasi (NaOH va Al₂(SO₄)₃) ni fenolftalein (NaOH pushti-qizil) yoki bir-biriga qo‘shib ajratamiz: Al₂(SO₄)₃ + 6NaOH → 2Al(OH)₃↓ + 3Na₂SO₄, mo‘l NaOH da cho‘kma eriydi. Tasdiq: FeCl₃ + 3NaOH → Fe(OH)₃↓ + 3NaCl (qo‘ng‘ir cho‘kma). Ikkinchi turi: suvda eriydigan mis tuzidan CuO olish, masalan CuSO₄ + 2NaOH → Cu(OH)₂↓ + Na₂SO₄, so‘ng Cu(OH)₂ → CuO + H₂O (qizdirilganda). Uchinchi turi: ZnCl₂ ni bir necha usulda olish: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑; ZnO + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O; Zn(OH)₂ + 2HCl → ZnCl₂ + 2H₂O; ZnCO₃ + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O + CO₂↑; Zn + CuCl₂ → ZnCl₂ + Cu. Har bir tajriba oldin rejalashtiriladi, o‘qituvchi ruxsatidan keyin himoya ko‘zoynagi va qo‘lqopda, kam miqdordagi reaktivlar bilan bajariladi; qizdirishda probirka og‘zini o‘zingizdan va boshqalardan chetga qarating; kislota yoki ishqor tegsa, ko‘p suv bilan yuving va o‘qituvchiga ayting. Hisobotda har bir tajriba uchun reja, kuzatish, tenglama va xulosa bo‘ladi.
Laboratoriya texnigining hisoboti shunday yozilishi kerakki, boshqa odam o‘qib, aynan o‘sha sinovni takrorlay olsin. Bu retsept kabi: nima, qancha, qanday tartibda qilingani va nima ko‘rilgani aniq yozilgan bo‘ladi.
Tahlil laboratoriyalari xodimlari natijalarni takrorlanadigan qilib yozadi, sifat inspektorlari sinov bayonnomalarini tekshiradi, olimlar tajriba tavsifini maqolada beradi.
Poyabzal bog‘ichini bog‘lash yoki oddiy bir ishni qadamma-qadam yozing va do‘stingizdan faqat yozganingiz bo‘yicha qilib ko‘rishni so‘rang. Qaerida adashdi?
Hisobot jadvalini to‘ldiring: «Masala», «Reja», «Kuzatish», «Tenglama (molekulyar / qisqa ionli)», «Xulosa». Rejani daftarda yozing va o‘qituvchi tasdiqlagandan so‘ng ishlang; uyda reaktivlar bilan ishlamang.