3-amaliy ish: «Metallar» mavzusi bo‘yicha tajribaviy masalalar
3-amaliy ishda metallar mavzusi bo‘yicha uch xil masala yechiladi. Birinchi turi: raqamlangan to‘rtta probirkadagi NaOH, CaCO₃, Al₂(SO₄)₃ va FeCl₃ ni aniqlash. Reja: CaCO₃ — suvda erimaydigan oq kukun; FeCl₃ — sarg‘ish-qo‘ng‘ir eritma; qolgan ikkitasi (NaOH va Al₂(SO₄)₃) ni fenolftalein (NaOH pushti-qizil) yoki bir-biriga qo‘shib ajratamiz: Al₂(SO₄)₃ + 6NaOH → 2Al(OH)₃↓ + 3Na₂SO₄, mo‘l NaOH da cho‘kma eriydi. Tasdiq: FeCl₃ + 3NaOH → Fe(OH)₃↓ + 3NaCl (qo‘ng‘ir cho‘kma). Ikkinchi turi: suvda eriydigan mis tuzidan CuO olish, masalan CuSO₄ + 2NaOH → Cu(OH)₂↓ + Na₂SO₄, so‘ng Cu(OH)₂ → CuO + H₂O (qizdirilganda). Uchinchi turi: ZnCl₂ ni bir necha usulda olish: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑; ZnO + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O; Zn(OH)₂ + 2HCl → ZnCl₂ + 2H₂O; ZnCO₃ + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O + CO₂↑; Zn + CuCl₂ → ZnCl₂ + Cu. Har bir tajriba oldin rejalashtiriladi, o‘qituvchi ruxsatidan keyin himoya ko‘zoynagi va qo‘lqopda, kam miqdordagi reaktivlar bilan bajariladi; qizdirishda probirka og‘zini o‘zingizdan va boshqalardan chetga qarating; kislota yoki ishqor tegsa, ko‘p suv bilan yuving va o‘qituvchiga ayting. Hisobotda har bir tajriba uchun reja, kuzatish, tenglama va xulosa bo‘ladi.
Hisobot jadvalini to‘ldiring: «Masala», «Reja», «Kuzatish», «Tenglama (molekulyar / qisqa ionli)», «Xulosa». Rejani daftarda yozing va o‘qituvchi tasdiqlagandan so‘ng ishlang; uyda reaktivlar bilan ishlamang.