ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Grafik interfeys: tkinter

Darslar 53–54 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
54

Amaliy mashg‘ulot: grafik interfeysli ilova

Darslik: 107-bet
MaqsadAmaliy mashg‘ulotda tkinter bilan kichik ilovalar yaratadi: tasodifiy son tugmachasi va ikki sonni qo‘shuvchi oyna, kiritilgan matnni tekshiradi.
Yangi so‘zlar
Entry.get() · Entry.get(): returns the text typed in the field as a stringconfig(text=…) · config(text=…): changes the text of a labelisdigit() · isdigit(): True if a string consists only of digitsvoqea · event: an action of the user, such as pressing a button
Tushuntirish

GUI dasturi voqealarga javob beradi: foydalanuvchi tugmachani bosadi – tegishli funksiya ishlaydi. Kubik oynasida tugmacha random.randint(1, 6) ni chaqiradi va natijani yorliqqa yozadi. Qo‘shish oynasida ikkita Entry maydoni bor: funksiya ularning matnini get() bilan oladi. Foydalanuvchi son o‘rniga harf yozishi mumkin, shuning uchun avval a.isdigit() va b.isdigit() bilan matn faqat raqamlardan iboratligini tekshiramiz; tekshiruvsiz int("abc") ValueError beradi va ilova xatoga uchraydi. Tekshiruv natijasiga ko‘ra, yorliqqa yoki yig‘indi, yoki «Son kiriting» yozuvi chiqariladi. Ilova yaratayotib, haqiqiy shaxsiy ma’lumotlar (parol, manzil, telefon) so‘ralmasin: o‘quv ilovasida faqat sonlar va oddiy matn bo‘lsin. Ilovani ishga tushirishdan oldin har bir vijetning katakchadagi joyini tekshiring, aks holda ular bir-birining ustiga tushishi mumkin.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf viktorinasidan oldin o‘quvchilar qog‘ozda hisob oynasini chizdi: ball uchun yozuv va «+1» tugmasi. Tugma bosilganda nima bo‘lishini qadamma-qadam yozdi va rejani uni sahnalashtirib sinab ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Interfeys dizaynerlari, o‘yin ishlab chiquvchilar va test o‘tkazuvchilar tugma bosilishiga javob beruvchi hodisalarni oldindan yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Chipta soni so‘raydigan oynani tasavvur qiling. Qog‘ozda kimdir noto‘g‘ri kiritishi mumkin bo‘lgan uchta narsani va oynangiz har biriga ko‘rsatadigan qisqa xabarni yozing.

Namunalar
Python
1import tkinter as tk
2import random
3def tashla():
4    natija.config(text=str(random.randint(1, 6)))
5oyna = tk.Tk()
6oyna.title("Kubik")
7natija = tk.Label(oyna, text="")
8natija.grid(row=0, column=0)
9tugma = tk.Button(oyna, text="Tashla", command=tashla)
10tugma.grid(row=1, column=0)
11oyna.mainloop()
Kubik tashlash – kod yuqorida. Tugmacha bosilganda yorliqda 1 dan 6 gacha bitta son paydo bo‘ladi.
Python
1import tkinter as tk
2def qosh():
3    a = maydon1.get()
4    b = maydon2.get()
5    if a.isdigit() and b.isdigit():
6        natija.config(text=str(int(a) + int(b)))
7    else:
8        natija.config(text="Son kiriting")
9oyna = tk.Tk()
10oyna.title("Qo‘shish")
11maydon1 = tk.Entry(oyna, width=8)
12maydon1.grid(row=0, column=0)
13maydon2 = tk.Entry(oyna, width=8)
14maydon2.grid(row=0, column=1)
15tugma = tk.Button(oyna, text="Qo‘sh", command=qosh)
16tugma.grid(row=1, column=0)
17natija = tk.Label(oyna, text="")
18natija.grid(row=1, column=1)
19oyna.mainloop()
Ikki sonni qo‘shish – kod yuqorida. 7 va 5 yozilsa, yorliqda 12 chiqadi; maydonlarga harf yozilsa, yorliqda Son kiriting paydo bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Ilova sinovchisi»: juftlik o‘z ilovasini bir-biriga beradi; sinovchi maydonlarga to‘g‘ri va noto‘g‘ri ma’lumot (son, harf, bo‘sh) kiritib, ilova qanday javob berishini jadvalga yozadi.

Mashq
1
Kubik ilovasida yorliqda qaysi qiymatlar paydo bo‘lishi mumkin?
2
Ikkita Entry dagi sonlar ko‘paytmasini yorliqqa chiqaruvchi funksiyani yozing (7 va 5 da 35).
3
"12a".isdigit() va "125".isdigit() nimaga teng?
4
Nima uchun foydalanuvchi kiritgan matnni int() ga berishdan oldin tekshirish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYil yakuni va yoz rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →