Algoritm turlari va tasvirlash usullari
Algoritmni besh xil usulda tasvirlash mumkin. So‘z bilan: har bir ko‘rsatma oddiy gap-buyruq bilan yoziladi. Formula bilan: amallar matematik formulalar ko‘rinishida beriladi (fizika, kimyo masalalari uchun qulay). Jadval bilan: dars jadvali yoki y = x² – 3 uchun qiymatlar jadvali kabi. Grafik shaklda: sxema, chizma, grafik va ayniqsa blok-sxema. Dastur shaklida: algoritm dasturlash tilida yoziladi. Blok-sxemada oval shakl algoritmning boshlanishi va tugashini, parallelogramm kiritish va chiqarishni, to‘g‘ri to‘rtburchak hisoblash va qiymat berishni, romb shartni tekshirishni («ha» va «yo‘q» tarmoqlari), olti burchak sikl parametrini, yon chiziqli to‘rtburchak qism dasturni bildiradi; bloklar strelkali chiziqlar bilan ulanadi. Blok-sxema ko‘rgazmali bo‘lgani uchun dasturlashga tayyorlanishda keng qo‘llanadi.
| Blok | Vazifasi |
|---|---|
| oval | boshlanish va tugash |
| parallelogramm | kiritish va chiqarish |
| to‘g‘ri to‘rtburchak | hisoblash va qiymat berish |
| romb | shart (ha / yo‘q) |
| oltiburchak | sikl parametri |
| yon chiziqli to‘g‘ri to‘rtburchak | qism dastur |
Sinf navbatchisi xona gullarini sug‘orish qadamlarini blok-sxema qilib chizdi: boshlash, tuproqni tekshirish, «quruqmi?» savoli, ha bo‘lsa ozgina suv quyish, yo‘q bo‘lsa hech narsa qilmaslik, tugatish. Boshqa guruh navbatchisi sxemaga qarab, hech narsa so‘ramasdan ishni bajardi.
Dasturchilar, tizim tahlilchilari va qo‘llanma yozuvchilar jarayonni blok-sxemada chizib, hammaga tushunarli qiladi.
Biror kundalik ishni (masalan, ro‘yxatdan kitob tanlash) blok-sxema qilib chizing. Qaror uchun romb chizing; qog‘oz va qalam yetarli.
| x | –2 | –1 | 0 | 1 | 2 |
|---|---|---|---|---|---|
| y | 1 | –2 | –3 | –2 | 1 |
«Bir algoritm – besh ko‘rinish»: guruh «xonaga kirish va chiroq yoqish» algoritmini so‘z, blok-sxema va jadval ko‘rinishida tayyorlaydi; hamkasblar farqini ayta oladi.