ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Python tilini o‘rnatish va birinchi dastur

Darslar 21 · 1 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
21

Python dasturlash tilini o‘rnatish

Darslik: 51–53-betlar
MaqsadPython dasturlash tilini rasmiy saytdan xavfsiz o‘rnatish tartibini biladi, IDLE ning interfaol muhiti va dasturlash muhitini farqlaydi hamda print() bilan birinchi dasturni yozib ishga tushiradi.
Yangi so‘zlar
IDLE · IDLE: the simple IDE that comes with Python; it has an interactive shell and a code editorinterfaol muhit · interactive environment (shell): you type a command after >>> and see the result at oncedasturlash muhiti · programming (editor) environment: a window where you write, save and run a whole programprint() · print(): the operator (function) that shows data on the screen
Tushuntirish

Python – o‘rganishga oson, keng kutubxonaga ega, veb-sayt, ilova, o‘yin va sun’iy intellekt dasturlarida ishlatiladigan bepul til. Uni faqat rasmiy sayt python.org dagi Downloads bo‘limidan yuklab oling: begona saytlardagi o‘rnatgichlarga zararli dastur qo‘shilgan bo‘lishi mumkin, qaroqchilik yo‘li bilan olingan nusxalar esa noqonuniy; o‘rnatishda kattalar yoki maktab axborot xodimi yordam bersin. Operatsion tizimga mos o‘rnatgichning eng so‘nggi barqaror Python 3 versiyasini tanlang; Windowsda o‘rnatgich oynasida «Add python.exe to PATH» belgilanadi, so‘ng «Install Now» bosiladi. O‘rnatilgach IDLE ni boshlash menyusidan ochasiz. Interfaol muhitda >>> belgisidan keyin buyruq yozib Enter bosilsa, natija darrov chiqadi; bu muhit kalkulyator sifatida ham ishlaydi. Dasturlash muhitini File → New File orqali ochib kod yoziladi, File → Save bilan saqlanadi va Run → Run Module (yoki F5) bilan ishga tushiriladi; saqlamasdan ishga tushirib bo‘lmaydi. Eslatma: bu saytda bir necha satrli kod bitta qatorga yoziladi – ⏎ belgisi yangi satr boshlanishini bildiradi (IDLE da shu joyda Enter bosiladi), ⏎ dan keyingi bo‘sh joy esa satr boshidagi chekinish (har bir daraja – 4 ta probel); ⏎ belgisining o‘zi kodga yozilmaydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kompyuter xonasida o‘quvchi o‘qituvchi ruxsati bilan dasturni faqat maktab ko‘rsatgan joydan o‘rnatdi. Shu tufayli kompyuterga begona dastur tushmadi.

Kim ishlatadi

Tizim ma’murlari, o‘qituvchilar va dasturchilar dasturni faqat ishonchli manbadan o‘rnatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror e’londa «bepul dastur – hozir yuklab oling» deb yozilgan deb tasavvur qiling. Hech narsa qilishdan oldin tekshiradigan uchta narsani va kimdan so‘rashingizni qog‘ozga yozing. Hech narsani bosmang yoki yuklamang.

Namunalar
Interfaol muhitda: >>> belgisidan keyin print("Salom!") yozilsa, ekranda Salom! chiqadi. >>> 2 + 3 yozilsa, natija 5 bo‘ladi – ya’ni muhit kalkulyator kabi ishlaydi.
Python
1print("Mening birinchi dasturim")
Natija
Mening birinchi dasturim
Dasturlash muhitida: File → New File, kod: print("Mening birinchi dasturim") – birinchi.py nomi bilan saqlanadi, Run → Run Module bosiladi va interfaol oynada Mening birinchi dasturim chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Xavfsiz o‘rnatish ro‘yxati»: guruh «Python yuklashda nimalarni qilmaslik kerak?» ro‘yxatini tuzadi (begona sayt, noma’lum fayl, kattalarsiz o‘rnatish) va to‘g‘ri qadamlarni tartiblaydi.

Mashq
1
Python ni qayerdan yuklab olish kerak?
2
Dasturlash muhitida birinchi dasturni ishga tushirish qadamlarini tartib bilan ayting.
3
«Mening birinchi dasturim» satrini ekranga chiqaruvchi dastur yozing.
4
Nima uchun Pythonni begona saytlardan emas, faqat rasmiy saytdan yuklash kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki ishlab chiqarish rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →