ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Mantiq va algoritmlar nazorati; chiziqli algoritmlar

Darslar 12–13 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
12

Nazorat ishi: mantiq va algoritmlar

Darslik: 35-bet
MaqsadI–III bob mavzularini (mantiqiy amallar, rostlik jadvali, sxema, model, algoritm xossalari, blok-sxema) takrorlaydi va nazorat ishi turidagi topshiriqlarni yechadi.
Yangi so‘zlar
mantiqiy ifoda · logical expression: statements joined by logical operations and bracketsrostlik jadvali · truth table: a table of an expression’s values for all variable combinationsalgoritm xossalari · algorithm properties: discreteness, definiteness, clarity, generality, finiteness of resultmasshtab · scale: the ratio between a length on a map and the real length
Tushuntirish

Nazorat ishidan oldin asosiy qoidalarni eslab oling. Mantiqiy amallar tartibi: ¬, ∧, ∨, =>, <=>; qavs ichi birinchi. Implikatsiya A => B faqat A = 1, B = 0 da yolg‘on, ekvivalensiya bir xil qiymatlarda rost. Ifodaning jadvali: n o‘zgaruvchi va k amal bo‘lsa, ustunlar n + k ta, qatorlar 2ⁿ ta, qiymatlar ikkilik sanoqda o‘sish tartibida. Mantiqiy sxema – ifodaga mos VA, YOKI, EMAS elementlaridan tuzilgan zanjir. Modellar foydalanish sohasi, vaqt omili va taqdim etish usuliga ko‘ra tasniflanadi. Algoritmning besh xossasi bor; uni so‘z, formula, jadval, blok-sxema yoki dastur bilan tasvirlash mumkin. Topshiriqni yechayotganda avval nimani so‘rayotganini aniqlang, amallar tartibini yozing va javobni tekshiring.

★Esda tuting
Amallar tartibi: ¬, ∧, ∨, =>, <=>; avval qavslar.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Imtihondan oldin o‘quvchi har mavzuga bittadan eslatma kartochka tayyorladi. Kartochkada ifoda, jadval, sxema va qoida bor edi. Takrorlash vaqtida hammasi bir joyda topildi.

Kim ishlatadi

Talabalar, imtihonga tayyorlanayotgan abituriyentlar va dasturchilar o‘z bilimlarini qisqa eslatmalarda tizimlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Shu bobdan bitta qoidani sinfdoshingizga bir daqiqada tushuntiring, bitta chizilgan misol bilan. Keyin uni sizga qaytarib aytib berishini so‘rang.

Namunalar
A = «Sichqoncha – kiritish qurilmasi» (1), B = «1 KB = 100 bayt» (0), C = «2 + 2 = 4» (1). A ∧ ¬B ∨ C: ¬B = 1; A ∧ 1 = 1; 1 ∨ 1 = 1. ¬A ∨ B => C: ¬A ∨ B = 0 ∨ 0 = 0; 0 => 1 = 1.
AB¬AA ∨ B(A ∨ B) => ¬A
00101
01111
10010
11010
(A ∨ B) => ¬A: n = 2, k = 3, 5 ustun, 4 qator. (A,B) = 00 uchun 0 => 1 = 1; 01: 1 => 1 = 1; 10: 1 => 0 = 0; 11: 1 => 0 = 0. Oxirgi ustun: 1, 1, 0, 0 – bu ¬A ning ustuni bilan bir xil.
Sinfda faoliyat

«Nazorat musobaqasi»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi; navbat bilan jamoalar bobdan topshiriq beradi, raqib 1 daqiqada yechadi. Ko‘p to‘g‘ri javob bergan jamoa yutadi.

Mashq
1
X = 0, Y = 1, Z = 1 bo‘lsa, X ∨ Y ∧ ¬Z ning qiymatini toping.
2
(A ∧ B) ∨ ¬C ifoda 8 ta (A,B,C) kombinatsiyadan nechtasida rost bo‘ladi?
3
«Faylni kerakli joyga saqlang» ko‘rsatmasi algoritmning qaysi xossasiga zid?
4
Xarita masshtabi 1 : 200 000. Xaritada 3 cm masofa haqiqatda necha km?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka oldidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →