ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

O‘zgaruvchilar va xatoliklar

Darslar 22–23 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
22

Pythonda o‘zgaruvchilarni tavsiflash

Darslik: 54–57-betlar
MaqsadPython alifbosini, identifikator va o‘zgaruvchi nomlash qoidalarini biladi, xizmatchi so‘zlarni nom sifatida ishlatmaydi, o‘zgaruvchiga qiymat beradi va uni o‘zgartiradi.
Yangi so‘zlar
o‘zgaruvchi · variable: a named cell in computer memory that holds a value and may change it while the program runsidentifikator · identifier: the name of a variable, constant, function or modulexizmatchi so‘z · keyword (reserved word): a word such as if, for, while that has a fixed meaning and cannot be used as a namedoimiy · constant: a name for a value that is meant not to change; written in capital letters
Tushuntirish

Python alifbosi katta va kichik lotin harflari, 0 dan 9 gacha raqamlar, maxsus belgilar (amallar, qavslar, tinish belgilari) va xizmatchi so‘zlardan iborat. O‘zgaruvchi – xotiradagi nomlangan yacheyka bo‘lib, qiymatini dastur davomida almashtirish mumkin; uning nomi identifikator deyiladi. Identifikator harf yoki tagchiziq (_) bilan boshlanadi, ichida harf, raqam va tagchiziq bo‘lishi mumkin, probel, tire (–), # va @ belgilari mumkin emas; so‘zlar tagchiziq bilan ulanadi, masalan, yosh_1. Katta va kichik harflar farqlanadi, shuning uchun son, Son va SON uchta boshqa nomdir; xizmatchi so‘zlar (if, for, while, def, return va boshqalar) nom bo‘la olmaydi. Qiymat «=» belgisi bilan beriladi: chap tomonda nom, o‘ng tomonda qiymat turadi, bu tenglik emas, o‘zlashtirish amalidir. Yangi qiymat berilsa, eskisi o‘chadi; b = a yozuvi a ning joriy qiymatini nusxalaydi va keyin a o‘zgarsa ham b o‘zgarmaydi. O‘zgarmaydigan qiymatlar (doimiylar) odatda faqat bosh harflar bilan yoziladi, masalan, PI = 3.14.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Hisobchi qalam bilan jadval chizib, «narx» va «soni» ustunlariga ism berdi. Dasturda ham o‘zgaruvchi shunday: nom va qiymat. Qiymat o‘zgarsa, nom o‘sha-o‘sha qoladi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, hisobchilar va tadqiqotchilar kattalikni nom bilan belgilab, qiymatini o‘zgartirib turadi.

Bugun sinab ko‘ring

Jadvalingiz yoki qalamdonlaringizdagi narsalar uchun uchta Python usulidagi nom o‘ylab toping (masalan, bugungi darslar soni) va yoniga qiymat yozing. Har bir nomni qoidalar bilan tekshiring: bo‘sh joy yo‘q, defis yo‘q, raqamdan boshlanmaydi.

Namunalar
Python
1ball = 72
2print(ball)
3ball = 85
4print(ball)
Natija
72
85
O‘zgaruvchining qiymatini almashtirish – kod yuqorida. Avval ekranda 72, so‘ng yangi qiymat berilgani uchun 85 chiqadi.
Python
1x = 4
2y = x
3x = 9
4print(x, y)
Natija
9 4
Nusxalash – kod yuqorida. y ga x ning o‘sha paytdagi qiymati (4) berilgan; keyin x ga 9 berilsa ham, y 4 bo‘lib qoladi, shuning uchun 9 4 chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Nom sudyasi»: o‘quvchilar kartochkalarga nomlar yozadi (yosh_1, 2son, my-age, class, Yosh, ism familiya). Guruh har birini «to‘g‘ri» yoki «noto‘g‘ri» deb ajratadi va sababini aytadi.

Mashq
1
Quyidagi nomlardan qaysilari to‘g‘ri identifikator: narx_1, 1narx, narx 1, narx-1, Narx?
2
a = 5, b = a, a = 7 bajarilgandan keyin b nimaga teng?
3
Ikkita o‘zgaruvchi yarating: ism qiymati «Ali», yosh qiymati 14. Ikkalasini chiqaring.
4
Nima uchun son va Son bir o‘zgaruvchi emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSifat tekshiruvi va xavfsizlik yorlig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →