☰ Mundarija · Informatika

O‘zgaruvchilar va xatoliklar

Darslar 22–23 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
22

Pythonda o‘zgaruvchilarni tavsiflash

Darslik: 54–57-betlar
MaqsadPython alifbosini, identifikator va o‘zgaruvchi nomlash qoidalarini biladi, xizmatchi so‘zlarni nom sifatida ishlatmaydi, o‘zgaruvchiga qiymat beradi va uni o‘zgartiradi.
Yangi so‘zlar
o‘zgaruvchi · variable: a named cell in computer memory that holds a value and may change it while the program runsidentifikator · identifier: the name of a variable, constant, function or modulexizmatchi so‘z · keyword (reserved word): a word such as if, for, while that has a fixed meaning and cannot be used as a namedoimiy · constant: a name for a value that is meant not to change; written in capital letters
Tushuntirish

Python alifbosi katta va kichik lotin harflari, 0 dan 9 gacha raqamlar, maxsus belgilar (amallar, qavslar, tinish belgilari) va xizmatchi so‘zlardan iborat. O‘zgaruvchi – xotiradagi nomlangan yacheyka bo‘lib, qiymatini dastur davomida almashtirish mumkin; uning nomi identifikator deyiladi. Identifikator harf yoki tagchiziq (_) bilan boshlanadi, ichida harf, raqam va tagchiziq bo‘lishi mumkin, probel, tire (–), # va @ belgilari mumkin emas; so‘zlar tagchiziq bilan ulanadi, masalan, yosh_1. Katta va kichik harflar farqlanadi, shuning uchun son, Son va SON uchta boshqa nomdir; xizmatchi so‘zlar (if, for, while, def, return va boshqalar) nom bo‘la olmaydi. Qiymat «=» belgisi bilan beriladi: chap tomonda nom, o‘ng tomonda qiymat turadi, bu tenglik emas, o‘zlashtirish amalidir. Yangi qiymat berilsa, eskisi o‘chadi; b = a yozuvi a ning joriy qiymatini nusxalaydi va keyin a o‘zgarsa ham b o‘zgarmaydi. O‘zgarmaydigan qiymatlar (doimiylar) odatda faqat bosh harflar bilan yoziladi, masalan, PI = 3.14.

Namunalar
O‘zgaruvchining qiymatini almashtirish: ball = 72 ⏎ print(ball) ⏎ ball = 85 ⏎ print(ball) Avval ekranda 72, so‘ng yangi qiymat berilgani uchun 85 chiqadi.
Nusxalash: x = 4 ⏎ y = x ⏎ x = 9 ⏎ print(x, y) y ga x ning o‘sha paytdagi qiymati (4) berilgan; keyin x ga 9 berilsa ham, y 4 bo‘lib qoladi, shuning uchun 9 4 chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Nom sudyasi»: o‘quvchilar kartochkalarga nomlar yozadi (yosh_1, 2son, my-age, class, Yosh, ism familiya). Guruh har birini «to‘g‘ri» yoki «noto‘g‘ri» deb ajratadi va sababini aytadi.

Mashq
1
Quyidagi nomlardan qaysilari to‘g‘ri identifikator: narx_1, 1narx, narx 1, narx-1, Narx?
2
a = 5, b = a, a = 7 bajarilgandan keyin b nimaga teng?
3
Ikkita o‘zgaruvchi yarating: ism qiymati «Ali», yosh qiymati 14. Ikkalasini chiqaring.
4
Nima uchun son va Son bir o‘zgaruvchi emas?