ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Rostlik jadvalini tuzish

Darslar 3 · 1 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
3

Mantiqiy ifodalarning rostlik jadvalini tuzish

Darslik: 10–12-betlar
MaqsadMantiqiy ifodaning rostlik jadvalini bosqichma-bosqich tuzadi: o‘zgaruvchilar va amallar sonini, ustun va qatorlar sonini aniqlaydi.
Yangi so‘zlar
rostlik jadvali · truth table: a table listing the value of an expression for every combination of its variablesmantiqiy formula · logical formula: statements joined by logical connectives in a fixed ordermulohazalar algebrasi · algebra of statements: the set of statements together with the operations ∧, ∨, ¬, =>, <=>2ⁿ qator · 2ⁿ rows: a table of an expression with n variables has 2ⁿ rows
Tushuntirish

Rostlik jadvali ifoda qiymatini o‘zgaruvchilarning barcha mumkin qiymatlari uchun ko‘rsatadi. Tuzish tartibi: 1) o‘zgaruvchilar soni n ni aniqlang; 2) amallar soni k ni sanang; 3) qavs va tartibga qarab amallar ketma-ketligini belgilang; 4) ustunlar soni c = n + k; 5) sarlavha qatoriga o‘zgaruvchilar va har bir amalni yozing; 6) qatorlar soni r = 2ⁿ (sarlavhasiz); 7) o‘zgaruvchilar qiymatlarini ikkilik sanoqda o‘sish tartibida (00, 01, 10, 11…) yozing; 8) ustunlarni chapdan o‘ngga to‘ldiring. Har bir o‘zgaruvchi ikki xil qiymat olgani uchun n ta o‘zgaruvchida 2·2·…·2 = 2ⁿ ta kombinatsiya bo‘ladi: ikkitada 4, uchtada 8, to‘rttada 16 qator. Oxirgi ustun butun ifodaning qiymatini beradi.

ƒFormula
r = 2ⁿ
n ta o‘zgaruvchi – 2ⁿ ta qator
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi ikki shartli sharbat avtomati g‘oyasini qog‘ozga chizdi: «stakan bor» va «tugma bosilgan». Hamma holatlarni jadvalga yozgach, qachon sharbat chiqishi aniq bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Muhandislar, test o‘tkazuvchilar va dasturchilar barcha holatlarni jadvalda sanab, xatolarni oldindan topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki shartli kundalik qoida (masalan, «yomg‘ir yog‘sa va soyabon bo‘lsa») uchun to‘rt qatorli jadvalni qog‘ozda chizing. Har holatda nima qilishni yozing.

Namunalar
AB¬BA ∧ ¬B
0010
0100
1011
1100
A ∧ ¬B uchun n = 2, k = 2 (¬ va ∧), ustunlar 4 ta: A, B, ¬B, A ∧ ¬B; qatorlar 4 ta. (A,B) = 00: ¬B = 1, natija 0; 01: ¬B = 0, natija 0; 10: ¬B = 1, natija 1; 11: ¬B = 0, natija 0. Oxirgi ustun: 0, 0, 1, 0.
ABCA ∨ B(A ∨ B) => C
00001
00101
01010
01111
10010
10111
11010
11111
(A ∨ B) => C da n = 3, k = 2, ustunlar 5 ta, qatorlar 8 ta. (A,B,C) = 000, 001, 010, 011, 100, 101, 110, 111 tartibida A ∨ B: 0, 0, 1, 1, 1, 1, 1, 1; natija: 1, 1, 0, 1, 0, 1, 0, 1.
Sinfda faoliyat

«Jadval ustalari»: guruhlar doskada ifoda oladi, avval ustunlar va qatorlar sonini yozadi, so‘ng jadvalni to‘ldiradi. Birinchi bo‘lib xatosiz tugatgan guruh yutadi.

Mashq
1
¬A ∨ B ∧ C ifodada nechta ustun va nechta qator bo‘ladi?
2
¬A ∨ B ning jadvalini (A,B) = 00, 01, 10, 11 tartibida tuzing va A => B ning natijalari bilan solishtiring.
3
A ∧ (A ∨ B) ning oxirgi ustunini (A,B) = 00, 01, 10, 11 uchun yozing.
4
Nima uchun to‘rtta o‘zgaruvchili ifodaning jadvalida aynan 16 qator bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMijozlar nima istaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →