Funksiyalar va o‘zgaruvchilar
Funksiya ichida e’lon qilingan o‘zgaruvchi lokal bo‘lib, faqat shu funksiyada mavjud: funksiya tugagach u yo‘qoladi, tashqarida unga murojaat qilinsa NameError chiqadi. Funksiyadan tashqarida (asosiy dasturda) e’lon qilingan o‘zgaruvchi global bo‘lib, uni funksiya ichida o‘qish mumkin. Global o‘zgaruvchining qiymatini funksiyada o‘zgartirish uchun funksiya boshida global nom yozish kerak; aks holda Python nomni lokal deb hisoblaydi va b = b + 1 da UnboundLocalError chiqadi. Parametr ham lokal o‘zgaruvchi: funksiyaga k = 7 berilsa, ichkarida parametrni ikki baravar qilish tashqaridagi k ni o‘zgartirmaydi. Global o‘zgaruvchilar dasturni chalkashtirib yuboradi, shuning uchun mumkin qadar qiymatni parametr bilan berib, natijani return bilan qaytarish afzal. Lokal o‘zgaruvchilar boshqa joyda qiymat tasodifan buzilishidan saqlaydi.
| Lokal o‘zgaruvchi | Global o‘zgaruvchi | |
|---|---|---|
| Qayerda e’lon qilinadi | funksiya ichida | funksiyalar tashqarisida |
| Qayerda mavjud | faqat shu funksiyada | hamma joyda o‘qish mumkin |
Sinfdagi o‘quvchi daftarida qoralama sahifa va toza sahifa bor edi. Qoralamadagi yozuv faqat shu sahifaga tegishli, toza sahifadagisi esa ko‘p joyda kerak. Lokal va global o‘zgaruvchi shunday ajratiladi.
Dasturchilar, loyiha rahbarlari va tizim loyihachilari qaysi qiymat faqat ichkarida, qaysi biri umumiy ekanini belgilaydi.
Ikki ro‘yxat yozing: «faqat bugun kerak» va «har kuni kerak». Keyin qaysi biri lokalga, qaysi biri globalga o‘xshashini bir gap bilan izohlang.
1def f(): 2 t = 7 3 print(t) 4f() 5print(t)
7 NameError
1hisob = 0 2def oshir(): 3 global hisob 4 hisob = hisob + 1 5oshir() 6oshir() 7print(hisob) 8 9def f(n): 10 n = n * 2 11 print(n) 12k = 7 13f(k) 14print(k)
2 14 7
«Doira chegarasi»: sinf xonasi «funksiya» – partalar doirasi; ichkaridagi o‘quvchi qo‘lidagi kartochka (lokal) ni faqat shu doirada ishlatadi, doska yozuvi (global) hammaga ko‘rinadi. O‘qituvchi savollar berib, kim nimani ko‘ra olishini aniqlaydi.
1x = 1 2def f(): 3 x = 2 4 print(x) 5f() 6print(x)