ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Siklni boshqarish va qiymat almashtirish

Darslar 46 · 1 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
46

Sikllarni boshqarish: continue, break operatorlari

Darslik: 89–91-betlar
Maqsadbreak va continue operatorlarining vazifasini ajratadi, while True: siklini break bilan to‘g‘ri tugatadi va ikki o‘zgaruvchining qiymatini a, b = b, a ko‘rinishida almashtiradi.
Yangi so‘zlar
break · break: leaves the loop at oncecontinue · continue: skips the rest of the current pass and goes to the next iterationwhile True · while True: a loop that stops only by breaka, b = b, a · a, b = b, a: swaps the values of two variables in one line
Tushuntirish

Sikl ishini sikl shartidan tashqari ham boshqarish mumkin. break operatori siklni darrov tugatadi va dastur sikldan keyingi satrdan davom etadi; uni odatda if ichida yozadilar. continue esa joriy iteratsiyaning qolgan qismini tashlab, siklning keyingi aylanishiga o‘tadi, sikl to‘xtamaydi. Masalan, foydalanuvchi «stop» so‘zini yozguncha so‘zlarni qabul qilish uchun while True: yoziladi va «stop» kelganda break qilinadi: bunda takrorlanishlar sonini oldindan bilish shart emas. Alohida mavzu – qiymat almashtirish. Boshqa tillarda uchinchi o‘zgaruvchi kerak bo‘ladi, Pythonda esa a, b = b, a deb yozish yetarli: avval o‘ng tomon hisoblanadi, so‘ng chap tomondagi nomlarga qiymatlar beriladi. Shuning uchun a, b = b, a + b da ikkala ifoda eski qiymatlar bilan hisoblanadi.

Nima qiladi
breaksiklni darhol tugatadi
continuejoriy aylanishning qolgan qismini tashlab, keyingisiga o‘tadi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayohatga yozilganlar ro‘yxatidan ismini qidirgan o‘quvchi ismini topishi bilan o‘qishni to‘xtatdi. Qolgan qatorlarni o‘qishning keragi yo‘q edi; bu break g‘oyasi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, kutubxonachilar va qidiruv xizmati xodimlari kerakli narsa topilsa, tekshirishni to‘xtatadi yoki keraksizini o‘tkazib yuboradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozda o‘nta sonli ro‘yxat yozing va birinchi marta 7 dan katta songa kelganda to‘xtang. Qaysi qadamda to‘xtadingiz va nega?

Namunalar
Python
1while True:
2    w = input()
3    if w == "stop":
4        break
5    print(len(w))
Natija
4
5
break bilan to‘xtatish – kod yuqorida. olma, kitob va stop kiritilsa, 4 va 5 chiqadi; stop kelganda sikl tugaydi va uning uzunligi chiqarilmaydi.
Python
1for i in range(1, 11):
2    if i % 3 == 0:
3        continue
4    print(i, end=" ")
5
6a, b = 1, 2
7a, b = b, a
8print(a, b)
Natija
1 2 4 5 7 8 10
2 1
continue bilan o‘tkazib yuborish – yuqoridagi birinchi dastur. 3 ga karrali sonlar chiqarilmaydi: 1 2 4 5 7 8 10. Almashtirish – yuqoridagi ikkinchi dastur. 1 va 2 o‘rin almashadi: 2 1.
Sinfda faoliyat

«Almashinuv»: ikki o‘quvchi qo‘lidagi kartochkalar (qiymatlar) bilan a, b = b, a ni jonli ko‘rsatadi; so‘ng a, b = b, a + b ni uch marta ketma-ket bajarib, natijani kuzatadi.

Mashq
1
Quyidagi dastur nima chiqaradi?
Python
1for i in range(1, 8):
2    if i == 5:
3        break
4    print(i, end=" ")
2
1 dan 20 gacha 5 ga karrali bo‘lmagan sonlar yig‘indisini continue bilan hisoblovchi dastur yozing.
3
a, b = 3, 9 dan keyin a, b = b, a + b bajarilsa, a va b nechaga teng?
4
Nima uchun while True: siklida break bo‘lishi shart?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYarmarka stendiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →