ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Ma’lumotlar turlari va amaliy mashg‘ulot

Darslar 24–25 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
24

Pythonda ma’lumot turlari

Darslik: 59–61-betlar
MaqsadMa’lumotlar turlarini (int, float, str, bool) ajratadi, type() bilan qiymat turini aniqlaydi va input() bilan kiritilgan satrni int() orqali songa aylantiradi.
Yangi so‘zlar
ma’lumotlar turi · data type: the form of the data in a variable or constant; it decides how much memory is used and which operations are allowedint va float · int is a whole number, float is a real number with a decimal pointstr · str: a string, text placed in quotesbool · bool: a logical type with only two values, True and False
Tushuntirish

Kompyuterdagi ma’lumotlar turlicha bo‘ladi: sonlar, matn, rost yoki yolg‘on qiymatlar. Shuning uchun har bir qiymat o‘z turiga ega: int – butun son (15), float – haqiqiy son (20.5, kasr qismi nuqta bilan yoziladi), str – qo‘shtirnoq ichidagi satr («Lola»), bool – mantiqiy qiymat (True yoki False, birinchi harf bosh). Pythonda turni oldindan e’lon qilish shart emas: o‘zgaruvchining turi unga berilgan qiymatga qarab o‘zi aniqlanadi, uni type() funksiyasi ko‘rsatadi. Turni o‘zgartirish kerak bo‘lsa, int(), float() yoki str() ishlatiladi. Muhim holat: input() foydalanuvchi nima kiritsa ham natijani satr (str) sifatida qaytaradi; shuning uchun kiritilgan 15 ga 1 qo‘shish uchun avval int() bilan songa aylantirish kerak, aks holda TypeError chiqadi. Qo‘shtirnoq ichidagi "15" son emas, matn ekanini unutmang.

TurMa’nosiMisol
intbutun son15
floathaqiqiy son20.5
strsatr (matn)"Lola"
boolmantiqiy qiymatTrue, False
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchilar ro‘yxatda 8 sonini va tirnoq ichidagi «8» matnini ko‘rdi: ikkisi bir xil ko‘rinadi, lekin hisob faqat birinchisi bilan ishlaydi. Dasturda ham son va matn turlari shunday farqlanadi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, ma’lumotlar bazasi xodimlari va hisobchilar ma’lumotni son yoki matn deb to‘g‘ri turlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfxonangiz haqida beshta ma’lumotni yozing (masalan, derazalar soni yoki maktab nomi) va har birini «son» yoki «matn» deb belgilang. Qog‘oz yetarli.

Namunalar
Python
1yosh = 15
2narx = 20.5
3ism = "Lola"
4ok = True
5print(type(yosh))
6print(type(narx))
7print(type(ism))
8print(type(ok))
Natija
<class 'int'>
<class 'float'>
<class 'str'>
<class 'bool'>
type() bilan turlarni ko‘rish – kod yuqorida. Ekranda ketma-ket <class 'int'>, <class 'float'>, <class 'str'>, <class 'bool'> chiqadi.
Python
1s = input()
2print(int(s) + 1)
Natija
16
Kiritilgan satrni songa aylantirish – kod yuqorida. 15 kiritilsa, 16 chiqadi. int() bo‘lmasa, print(input() + 1) TypeError beradi, chunki satrga son qo‘shib bo‘lmaydi.
Sinfda faoliyat

«Tur sortirovkasi»: har bir guruh 12 ta kartochkaga qiymat yozadi (7, 7.0, "7", True, -3, "Lola", 0.5, False, "3.14", 100, "", 2.0) va ularni int, float, str, bool qutilariga ajratadi.

Mashq
1
579, "579", 5.79 va False qiymatlarining turlarini ayting.
2
print(type(3.0)) ekranga nima chiqaradi?
3
Butun son kiritib, unga 1 qo‘shib chiqaruvchi dastur yozing.
4
Nima uchun input() + 1 xato beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →