ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Mantiqiy ifodalar amaliyoti va if…else operatori

Darslar 36–37 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
36

Amaliy mashg‘ulot: mantiqiy ifodalar

Darslik: 75–76-betlar
MaqsadAmaliy mashg‘ulotda mantiqiy ifodalarning qiymatini amallar tartibini hisobga olib topadi, sonli va satrli taqqoslashlarni dasturda tekshiradi.
Yangi so‘zlar
ifoda qiymati · value of an expression: the result after all operations are carried out; for conditions it is True or Falseamallar tartibi · order of operations: arithmetic first, then comparison, then not, and, orsatrlarni taqqoslash · string comparison: == is True only if the strings match exactly, including case and spacestekshirish · testing: running the expression in the interactive environment to confirm the hand result
Tushuntirish

Murakkab mantiqiy ifodaning qiymatini topishda amallar tartibi muhim: avval arifmetik amallar, so‘ng taqqoslash, keyin not, and va oxirida or bajariladi. Shuning uchun True or False and False ifodasida avval and ishlaydi (False and False = False), so‘ng or: True or False = True. Qavs tartibni o‘zgartiradi: (True or False) and False natijasi False. Ifodani qismlarga bo‘lib, har bir qism qiymatini daftarga yozib borish xatoni kamaytiradi. Satrlarni solishtirishda == faqat to‘liq mos kelganda True beradi: harf kattaligi va oxiridagi probel ham hisobga olinadi. Qo‘lda topgan javobingizni IDLE ning interfaol muhitida tekshiring; farq bo‘lsa, ifodani bosqichma-bosqich qayta hisoblang.

★Esda tuting
Tartib: arifmetika → taqqoslash → not → and → or
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab konsertida eshik qoidasi shunday edi: «(chiptasi bor yoki ishtirokchi) va katta sumkasi yo‘q». Navbatchi har bir odamni qism-qism, to‘g‘ri tartibda tekshirdi va hech kim xato bilan kiritilmadi yoki qaytarilmadi.

Kim ishlatadi

Tadbir tashkilotchilari, kutubxonachilar va dasturchilar murakkab shartni qismlarga ajratib tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uch qismli shart yozing (masalan, «yomg‘ir yo‘q va havo issiq emas va vaqt bor») va besh xil holat uchun qog‘ozda True yoki False toping.

Namunalar
Python
1x = 9
2print(x % 2 == 1 and x * x > 50)
Natija
True
Sonli ifoda – kod yuqorida. 9 toq va 81 > 50 bo‘lgani uchun True chiqadi.
Python
1print(True or False and False, (True or False) and False, not False or False)
2
3name = "Toshkent"
4print(name == "Toshkent", name == "toshkent", name == "Toshkent ")
Natija
True False True
True False False
Amallar tartibi va satr – yuqoridagi birinchi dastur. Natija: True False True. Satrlar – yuqoridagi ikkinchi dastur. Faqat birinchisi to‘liq mos: True False False.
Sinfda faoliyat

«Ifoda zanjiri»: guruh bir-biriga qavsli va qavssiz mantiqiy ifoda yozadi (3–4 amalli), sherik avval qismlarga bo‘lib qo‘lda, so‘ng IDLE da hisoblaydi.

Mashq
1
(2 < 5) and not (3 > 4) ning qiymatini toping.
2
a = 8, b = a ** 2 bo‘lsa, a < b / 10 ning qiymati nima?
3
Kiritilgan n sonining ikki xonali ekanini True yoki False bilan chiqaruvchi dastur yozing.
4
Nima uchun "Book" == "book" False bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahordan oldingi qarorHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →