☰ Mundarija · Informatika

Takrorlanuvchi algoritmlar

Darslar 16–17 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
16

Takrorlanuvchi algoritmlar

Darslik: 40–42-betlar
MaqsadTakrorlanuvchi algoritm, sikl tanasi va iteratsiyani tushuntiradi; uch xil siklni (toki, gacha, parametrli) farqlaydi va yig‘indi hamda ko‘paytmani siklda hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
takrorlanuvchi algoritm · repeating algorithm: part of the steps is carried out several timessikl tanasi · loop body: the group of instructions that is repeatediteratsiya · iteration: one pass through the loop bodysikl parametri · loop parameter: a counter that changes by a fixed step from its start value to its end value
Tushuntirish

Takrorlanuvchi algoritmda ko‘rsatmalar guruhi shart bajarilguncha yoki belgilangan marta qayta-qayta bajariladi. Takrorlanadigan qism sikl tanasi, uning har bir bajarilishi iteratsiya deyiladi. Uch xil sikl bor. «Toki» (shart oldin tekshiriladi): shart rost bo‘lsa tana bajariladi; shart boshidanoq yolg‘on bo‘lsa, tana bir marta ham ishlamaydi. «Gacha» (shart keyin tekshiriladi): tana avval bajariladi, so‘ng shart tekshiriladi va u rost bo‘lganda sikl to‘xtaydi; tana kamida bir marta ishlaydi. Parametrli sikl: parametr A dan B gacha o‘zgaradi, takrorlanishlar soni B – A + 1 bo‘ladi va u oldindan ma’lum. Takrorlanuvchi algoritmlarda S = S + i (yig‘indi) va P = P · i (ko‘paytma) ko‘rinishidagi ko‘rsatmalar uchraydi; yig‘indi uchun boshlang‘ich S = 0, ko‘paytma uchun P = 1 olinadi, chunki ular natijani o‘zgartirmaydi.

Namunalar
Toki-sikl: S = 0; toki S < 20 bo‘lsa S = S + 4. Qadamlar: S = 4, 8, 12, 16, 20; S = 20 bo‘lganda shart yolg‘on bo‘ladi va sikl to‘xtaydi. Tana 5 marta bajarildi.
Toq sonlar yig‘indisi 1 + 3 + 5 + 7 + 9: S = 0, i = 1. i = 1: S = 1; i = 3: S = 4; i = 5: S = 9; i = 7: S = 16; i = 9: S = 25. Har qadamda i ga 2 qo‘shiladi. Javob: 25.
Sinfda faoliyat

«Qadamlab sanash»: sinf ovoz chiqarib S = S + i ni aytadi: bir o‘quvchi i ni aytadi, keyingisi yangi S ni; doskada kuzatuv jadvali to‘ldiriladi.

Mashq
1
Sikl tanasi va iteratsiya nima?
2
S = 0, i = 1; toki i ≤ 4: S = S + i, i = i + 1. Oxirgi S nimaga teng?
3
Parametr 3 dan 9 gacha o‘zgarsa, sikl necha marta takrorlanadi?
4
Nima uchun yig‘indi uchun S = 0, ko‘paytma uchun P = 1 olinadi?