ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Takrorlanuvchi algoritmlar

Darslar 16–17 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
16

Takrorlanuvchi algoritmlar

Darslik: 40–42-betlar
MaqsadTakrorlanuvchi algoritm, sikl tanasi va iteratsiyani tushuntiradi; uch xil siklni (toki, gacha, parametrli) farqlaydi va yig‘indi hamda ko‘paytmani siklda hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
takrorlanuvchi algoritm · repeating algorithm: part of the steps is carried out several timessikl tanasi · loop body: the group of instructions that is repeatediteratsiya · iteration: one pass through the loop bodysikl parametri · loop parameter: a counter that changes by a fixed step from its start value to its end value
Tushuntirish

Takrorlanuvchi algoritmda ko‘rsatmalar guruhi shart bajarilguncha yoki belgilangan marta qayta-qayta bajariladi. Takrorlanadigan qism sikl tanasi, uning har bir bajarilishi iteratsiya deyiladi. Uch xil sikl bor. «Toki» (shart oldin tekshiriladi): shart rost bo‘lsa tana bajariladi; shart boshidanoq yolg‘on bo‘lsa, tana bir marta ham ishlamaydi. «Gacha» (shart keyin tekshiriladi): tana avval bajariladi, so‘ng shart tekshiriladi va u rost bo‘lganda sikl to‘xtaydi; tana kamida bir marta ishlaydi. Parametrli sikl: parametr A dan B gacha o‘zgaradi, takrorlanishlar soni B – A + 1 bo‘ladi va u oldindan ma’lum. Takrorlanuvchi algoritmlarda S = S + i (yig‘indi) va P = P · i (ko‘paytma) ko‘rinishidagi ko‘rsatmalar uchraydi; yig‘indi uchun boshlang‘ich S = 0, ko‘paytma uchun P = 1 olinadi, chunki ular natijani o‘zgartirmaydi.

«Toki» (shartoldin)«Gacha» (shartkeyin)Parametrli (Adan B gacha)Sikl turlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport murabbiyi mashqni har kuni takrorlashni rejalashtirdi: «Har kuni o‘n marta, to‘la o‘n kun». O‘quvchi buni sikl deb tushundi va nechta takrorlash bo‘lishini hisoblab chiqdi.

Kim ishlatadi

Zavod nazoratchilari, dasturchilar va murabbiylar bir ishni ko‘p marta bajarish uchun sikl yoki takroriy reja yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir haftalik kichik odat uchun (masalan, har kuni besh daqiqa o‘qish) qog‘ozda jadval chizing va takrorlash sonini yozing. Hisobni qo‘lda tekshiring.

Namunalar
BoshlashS = 0S < 20haS = S + 4yo‘qSTugatish
Toki-sikl: S = 0; toki S < 20 bo‘lsa S = S + 4. Qadamlar: S = 4, 8, 12, 16, 20; S = 20 bo‘lganda shart yolg‘on bo‘ladi va sikl to‘xtaydi. Tana 5 marta bajarildi.
i13579
S1491625
Toq sonlar yig‘indisi 1 + 3 + 5 + 7 + 9: S = 0, i = 1. i = 1: S = 1; i = 3: S = 4; i = 5: S = 9; i = 7: S = 16; i = 9: S = 25. Har qadamda i ga 2 qo‘shiladi. Javob: 25.
Sinfda faoliyat

«Qadamlab sanash»: sinf ovoz chiqarib S = S + i ni aytadi: bir o‘quvchi i ni aytadi, keyingisi yangi S ni; doskada kuzatuv jadvali to‘ldiriladi.

Mashq
1
Sikl tanasi va iteratsiya nima?
2
S = 0, i = 1; toki i ≤ 4: S = S + i, i = i + 1. Oxirgi S nimaga teng?
3
Parametr 3 dan 9 gacha o‘zgarsa, sikl necha marta takrorlanadi?
4
Nima uchun yig‘indi uchun S = 0, ko‘paytma uchun P = 1 olinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRang sinoviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →