☰ Mundarija · Informatika

Satr amallari va kiritish-chiqarish usullari

Darslar 30–31 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
30

Amaliy mashg‘ulot: satrlar

Darslik: 67-bet
MaqsadSatrlardagi maxsus belgilarni (\n, \t, \", \') qo‘llaydi, qo‘shtirnoq ichida qo‘shtirnoqni to‘g‘ri yozadi hamda * va + yordamida belgilardan oddiy shakllar yasaydi.
Yangi so‘zlar
\n · \n: moves the output to a new line\t · \t: a tab, a wide gap in a line\" · \" and \': a quote sign placed inside a stringshakl yasash · building a shape: lines of characters made with * and + operations
Tushuntirish

Satr ichida teskari chiziq (\) bilan boshlanadigan maxsus belgilar ishlatiladi. \n chiqishni yangi satrga o‘tkazadi, \t tabulyatsiya (keng bo‘shliq) qo‘yadi, \" va \' esa satr ichiga qo‘shtirnoq belgisini kiritadi, chunki oddiy qo‘shtirnoq satrni yopib qo‘yadi. Masalan, print("U dedi: \"Salom\"") ekranga U dedi: "Salom" chiqaradi. Satrni ikkitalik qo‘shtirnoq o‘rniga bittalik bilan o‘rasa ham, ichida ikkitalik qo‘shtirnoq yozish mumkin. Belgilardan shakllar yasash uchun satrni takrorlash (*) va ulash (+) birga qo‘llanadi: "*" + " " * 4 + "*" – chetlarida yulduzcha, o‘rtasida to‘rtta bo‘shliq bo‘lgan satr. Shakl satrlarini ketma-ket print() lar bilan chiqarasiz; kerak bo‘lsa, avval qog‘ozda katakchalarga chizib rejalashtiring.

Namunalar
Maxsus belgilar: print("Salom\nDunyo") ⏎ print("Ism:\tAli") ⏎ print("U dedi: \"Salom\"") Ekranda Salom va Dunyo ikki qatorda, Ism: dan keyin tab bilan Ali, so‘ng qo‘shtirnoqli U dedi: "Salom" chiqadi.
Yulduzchali ramka: print("*" * 6) ⏎ print("*" + " " * 4 + "*") ⏎ print("*" + " " * 4 + "*") ⏎ print("*" * 6) 6 ta yulduzcha, ikki o‘rta qator va yana 6 ta yulduzcha to‘rtburchak ramka hosil qiladi.
Sinfda faoliyat

«Belgilar rassomi»: juftlik katakli qog‘ozda oddiy shakl (uy, daraxt, yulduzcha) loyihalaydi va uni * va + yordamida bir necha print() qatori bilan chiqaradi; boshqa juftlik ekrandagi shaklni tanib oladi.

Mashq
1
print("A\tB\nC") ekranda qanday ko‘rinadi?
2
«#» belgisidan 2 qatorli, har qatorda 7 ta belgi bo‘lgan to‘rtburchak chiqaruvchi dastur yozing.
3
Yulduzchalardan 3 qatorli teskari uchburchak (3, 2, 1 ta) chiqaring.
4
Nima uchun print("U dedi: "Salom"") xato beradi va qanday tuzatiladi?