ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Satr amallari va kiritish-chiqarish usullari

Darslar 30–31 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
30

Amaliy mashg‘ulot: satrlar

Darslik: 67-bet
MaqsadSatrlardagi maxsus belgilarni (\n, \t, \", \') qo‘llaydi, qo‘shtirnoq ichida qo‘shtirnoqni to‘g‘ri yozadi hamda * va + yordamida belgilardan oddiy shakllar yasaydi.
Yangi so‘zlar
\n · \n: moves the output to a new line\t · \t: a tab, a wide gap in a line\" · \" and \': a quote sign placed inside a stringshakl yasash · building a shape: lines of characters made with * and + operations
Tushuntirish

Satr ichida teskari chiziq (\) bilan boshlanadigan maxsus belgilar ishlatiladi. \n chiqishni yangi satrga o‘tkazadi, \t tabulyatsiya (keng bo‘shliq) qo‘yadi, \" va \' esa satr ichiga qo‘shtirnoq belgisini kiritadi, chunki oddiy qo‘shtirnoq satrni yopib qo‘yadi. Masalan, print("U dedi: \"Salom\"") ekranga U dedi: "Salom" chiqaradi. Satrni ikkitalik qo‘shtirnoq o‘rniga bittalik bilan o‘rasa ham, ichida ikkitalik qo‘shtirnoq yozish mumkin. Belgilardan shakllar yasash uchun satrni takrorlash (*) va ulash (+) birga qo‘llanadi: "*" + " " * 4 + "*" – chetlarida yulduzcha, o‘rtasida to‘rtta bo‘shliq bo‘lgan satr. Shakl satrlarini ketma-ket print() lar bilan chiqarasiz; kerak bo‘lsa, avval qog‘ozda katakchalarga chizib rejalashtiring.

BelgiMa’nosi
\nyangi satr
\ttabulyatsiya (keng bo‘shliq)
\"satr ichida qo‘shtirnoq
\'satr ichida bittalik qo‘shtirnoq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

To‘garak e’lonini tayyorlayotgan o‘quvchi har bir vaqt va xona orasiga ko‘p bo‘shliq o‘rniga bitta tab qo‘ydi. Ikki ustun tekis chiqdi va e’lonni o‘qish oson bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, dizaynerlar va matn muharrirlari belgilar yordamida chiziq, hoshiya va jadvallarni chiroyli ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozda uch qatorli qisqa ro‘yxat yozing (har qatorda dars nomi va vaqt) va ikki qism orasiga \t, har qator oxiriga \n qayerga qo‘yilishini belgilang.

Namunalar
Python
1print("Salom\nDunyo")
2print("Ism:\tAli")
3print("U dedi: \"Salom\"")
Natija
Salom
Dunyo
Ism:	Ali
U dedi: "Salom"
Maxsus belgilar – kod yuqorida. Ekranda Salom va Dunyo ikki qatorda, Ism: dan keyin tab bilan Ali, so‘ng qo‘shtirnoqli U dedi: "Salom" chiqadi.
Python
1print("*" * 6)
2print("*" + " " * 4 + "*")
3print("*" + " " * 4 + "*")
4print("*" * 6)
Natija
******
*    *
*    *
******
Yulduzchali ramka – kod yuqorida. 6 ta yulduzcha, ikki o‘rta qator va yana 6 ta yulduzcha to‘rtburchak ramka hosil qiladi.
Sinfda faoliyat

«Belgilar rassomi»: juftlik katakli qog‘ozda oddiy shakl (uy, daraxt, yulduzcha) loyihalaydi va uni * va + yordamida bir necha print() qatori bilan chiqaradi; boshqa juftlik ekrandagi shaklni tanib oladi.

Mashq
1
print("A\tB\nC") ekranda qanday ko‘rinadi?
2
«#» belgisidan 2 qatorli, har qatorda 7 ta belgi bo‘lgan to‘rtburchak chiqaruvchi dastur yozing.
3
Yulduzchalardan 3 qatorli teskari uchburchak (3, 2, 1 ta) chiqaring.
4
Nima uchun print("U dedi: "Salom"") xato beradi va qanday tuzatiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun rasm va matnHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →