Amaliy mashg‘ulot: mantiq va mantiqiy sxemalar
Bu amaliy mashg‘ulotda I bobdagi bilimlar birga ishlatiladi. Avval gapning mulohaza ekanini aniqlang, so‘ng sodda mulohazalarni harflar bilan belgilab, murakkab mulohazani ifoda ko‘rinishida yozing. Ifodaning jadvalini 8 qadamli tartib bilan tuzing va xuddi shu ifodaga sxema chizing: ikkalasi ham amallarning bir xil ketma-ketligiga tayanadi. Sxemadan ifoda yozish uchun elementlarni kirishdan chiqishga qarab o‘qing: har bir element bir amalni beradi. Ikki ifoda bir xilmi, deb so‘ralsa, ikkalasining jadvalini tuzing va oxirgi ustunlarni solishtiring; bitta qatorda farq chiqsa ham, ifodalar bir xil emas. Natijani doim bitta kirish qiymatida sxema bo‘ylab qo‘lda yurib tekshiring.
Ikki o‘quvchi viktorina jamoasiga qabul qoidasini turli so‘zlar bilan yozdi. Ikkala yozuvni barcha holatlar jadvalida sinab, bitta holatda javoblar farq qilishini topdi va qoidani e’lon qilishdan oldin to‘g‘riladi.
Tekshiruvchilar, dasturchilar va muhandislar bir xil natijani ikki xil yozuv bilan tekshirib, ishonch hosil qiladi.
Ikki shartli qoidani ikki xil yozib (masalan, «emas (A yoki B)» va «A emas va B emas»), qog‘ozda ikkala jadvalni solishtiring. Natijalar mos keladimi?
| A | B | C | ¬B | A ∨ ¬B | X |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 1 |
| A | B | ¬(A ∨ B) | ¬A ∨ ¬B |
|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 1 | 1 |
| 0 | 1 | 0 | 1 |
| 1 | 0 | 0 | 1 |
| 1 | 1 | 0 | 0 |
«Sxema ustaxonasi»: juftliklar bir-biriga ifoda beradi, sherigi sxemani chizadi, so‘ng bitta kirish qiymatida chiqishni hisoblab ko‘rsatadi.