ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Mantiqiy sxemalar va mantiq bo‘yicha amaliyot

Darslar 4–5 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
5

Amaliy mashg‘ulot: mantiq va mantiqiy sxemalar

Darslik: 16-bet
MaqsadMulohazalarni ajratadi, ifodaning rostlik jadvali va sxemasini tuzadi, sxemaga mos ifodani yozadi va ikki ifodaning tengligini jadval orqali tekshiradi.
Yangi so‘zlar
sxemaga mos ifoda · expression for a circuit: written by reading the elements from inputs to outputchiqish signali · output signal: the value that comes out of the last elementkirish qiymatlari · input values: the combination of 0s and 1s given to the circuitjadval orqali tekshirish · checking by a table: comparing the last columns of two expressions
Tushuntirish

Bu amaliy mashg‘ulotda I bobdagi bilimlar birga ishlatiladi. Avval gapning mulohaza ekanini aniqlang, so‘ng sodda mulohazalarni harflar bilan belgilab, murakkab mulohazani ifoda ko‘rinishida yozing. Ifodaning jadvalini 8 qadamli tartib bilan tuzing va xuddi shu ifodaga sxema chizing: ikkalasi ham amallarning bir xil ketma-ketligiga tayanadi. Sxemadan ifoda yozish uchun elementlarni kirishdan chiqishga qarab o‘qing: har bir element bir amalni beradi. Ikki ifoda bir xilmi, deb so‘ralsa, ikkalasining jadvalini tuzing va oxirgi ustunlarni solishtiring; bitta qatorda farq chiqsa ham, ifodalar bir xil emas. Natijani doim bitta kirish qiymatida sxema bo‘ylab qo‘lda yurib tekshiring.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki o‘quvchi viktorina jamoasiga qabul qoidasini turli so‘zlar bilan yozdi. Ikkala yozuvni barcha holatlar jadvalida sinab, bitta holatda javoblar farq qilishini topdi va qoidani e’lon qilishdan oldin to‘g‘riladi.

Kim ishlatadi

Tekshiruvchilar, dasturchilar va muhandislar bir xil natijani ikki xil yozuv bilan tekshirib, ishonch hosil qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki shartli qoidani ikki xil yozib (masalan, «emas (A yoki B)» va «A emas va B emas»), qog‘ozda ikkala jadvalni solishtiring. Natijalar mos keladimi?

Namunalar
ABC¬BA ∨ ¬BX
000110
001111
010000
011000
100110
101111
110010
111011
X = (A ∨ ¬B) ∧ C: n = 3, k = 3, 6 ustun, 8 qator. (A,B,C) = 000 dan 111 gacha natija: 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 1. Sxema: B → invertor; A va ¬B → dizyunktor; uning chiqishi va C → konyunktor.
AB¬(A ∨ B)¬A ∨ ¬B
0011
0101
1001
1100
¬(A ∨ B) va ¬A ∨ ¬B bir xilmi? A = 1, B = 0 da birinchisi ¬1 = 0, ikkinchisi 0 ∨ 1 = 1. Natijalar farq qiladi, demak ifodalar bir xil emas.
Sinfda faoliyat

«Sxema ustaxonasi»: juftliklar bir-biriga ifoda beradi, sherigi sxemani chizadi, so‘ng bitta kirish qiymatida chiqishni hisoblab ko‘rsatadi.

Mashq
1
A => ¬B ning oxirgi ustunini (A,B) = 00, 01, 10, 11 uchun yozing.
2
Sxema: A va ¬B konyunktorga, uning chiqishi va C dizyunktorga ulangan. Ifodani yozing.
3
Qaysi gaplar mulohaza: a) Kumush – metall; b) Daftaringizni oching; d) 3 · 4 > 15; e) Qaysi fasl eng chiroyli?
4
Nima uchun ¬(A ∨ B) va ¬A ∨ ¬B ifodalarini tenglab bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi namuna xavfsizmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →