Amaliy mashg‘ulot
Amaliy mashg‘ulotda ikki formuladan foydalanamiz: aholi zichligi = aholi soni : maydon (kishi/km²) va urbanizatsiya darajasi = shahar aholisi : jami aholi × 100 (%). Avval ma’lumotlarni bir xil birlikka keltiring: aholi mln kishida, maydon ming km²da berilsa, mln ni ming km² ga bo‘lganda natija 1000 marta kichik chiqadi, shuning uchun 1 000 000 va 1 000 ga o‘tib hisoblash qulay. Qishloq aholisi = jami aholi − shahar aholisi. Natijalarni tahlil qilishda zichlikni tabiiy sharoit (tekislik yoki cho‘l), iqtisodiy rivojlanish va urbanizatsiya bilan bog‘lang. Yuqori zichlik odatda iqlimi qulay, sanoati rivojlangan hududlarga xos; Mongoliya, Avstraliya, Kanada kabi katta, noqulay iqlimli davlatlarda zichlik past. Xulosa ikki jumlada yoziladi: eng zich va eng siyrak davlat hamda sabablari.
Jadvalda aholi millionlarda, maydon esa ming km² da berilgan bo‘lsa, birliklarni aralashtirib yuborish zichlikni minglab marta noto‘g‘ri chiqarishi mumkin. Tahlilchi avval birliklarni tekshiradi va natijaning mantiqan mumkinligini ko‘zdan kechiradi, keyin xulosa chiqaradi.
Statistik jadvaldagi birliklarni tekshiradi, jurnalist raqamlarning manbasini aniqlaydi, rejalashtiruvchi hisob natijalari asosida qaror qabul qiladi.
Biror raqamli ma’lumot jadvali oldida birinchi navbatda nimani tekshirishingizni uch qisqa band bilan yozing (masalan, birlik, yil, manba).
Juftlikda ishlash: bir o‘quvchi uchta xayoliy mamlakat uchun maydon va aholi sonini o‘ylab topadi, ikkinchisi zichlikni hisoblaydi va ularni tartiblaydi.