Yupqa linza yordamida tasvir yasash
Tasvirni yasash uchun uchta qulay nur olinadi: bosh optik o‘qqa parallel nur (linzadan keyin fokusdan o‘tadi), fokusdan o‘tgan nur (linzadan keyin o‘qqa parallel bo‘ladi) va linza markazidan o‘tgan nur (sinmaydi). Ularning kesishgan nuqtasi tasvir nuqtasidir. Linza formulasi 1/F = 1/d + 1/f (d – buyumdan, f – tasvirdan linzagacha masofa), chiziqli kattalashtirish Γ = f/d = H/h. Yig‘uvchi linzada d > 2F bo‘lsa, tasvir haqiqiy, teskari, kichraygan; d = 2F da teng o‘lchamli; F < d < 2F da kattalashgan; d = F da tasvir hosil bo‘lmaydi; d < F da tasvir mavhum, to‘g‘ri va kattalashgan (lupa). Sochuvchi linza har doim mavhum, to‘g‘ri, kichraygan tasvir beradi; unda F va f manfiy olinadi. Haqiqiy tasvirni ekranda ko‘rish mumkin, mavhumini esa faqat linza orqali ko‘z bilan ko‘ramiz.
F = 4 sm · d = 6 sm · d′ = 12 sm
1/F = 1/d + 1/d′ · haqiqiy, teskari, kattalashgan
Sinfdagi proyektorning linzasi F = 10 cm, u eni 4 cm bo‘lgan slaydni 3 m naridagi devorga tushiradi. 1/F = 1/d + 1/f formulaga ko‘ra slayd linzadan d ≈ 10,3 cm masofada turadi, kattalashtirish Γ = f/d ≈ 29, devordagi tasvir esa taxminan 4 · 29 ≈ 1,2 m kenglikda bo‘ladi.
Telefon va kamera loyihachilari tasvir sensor ustida aniq tushishi uchun linza oralig‘ini hisoblaydi, kinoproyektorchilar ekrandagi tasvir o‘lchamini boshqaradi, oftalmologlar ko‘zdagi tasvir hosil bo‘lishini tushuntiradi.
Toza metall qoshiqning ichki (botiq) va tashqi tomonida o‘z aksingizga qarang: biri ag‘darilgan, ikkinchisi to‘g‘ri ko‘rinadi. Bu oyna, linza emas, lekin tasvir hosil bo‘lishining shunga o‘xshash qonuniyatini ko‘rsatadi.
Daftarda chizing: F = 4 katak bo‘lgan linza va unga d = 6, 8 va 3 katak masofadagi buyum nuqtalari uchun uchta nur yordamida tasvirni yasang. Har bir holda tasvirning turini ayting va formula bilan tekshiring.