ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Havo namligi va psixrometr

Darslar 44–45 · 2 ta dars · P. Habibullayev, A. Boydedayev, A. Bahromov, K. Suyarov, J. Usarov, M. Yuldasheva. Fizika 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
45

Laboratoriya ishi. Havoning nisbiy namligini aniqlash

Darslik: 124-bet
MaqsadLaboratoriya ishi: havoning nisbiy namligini psixrometr bilan aniqlash.
Yangi so‘zlar
quruq termometr · dry thermometerho‘l termometr · wet thermometerpsixrometrik jadval · psychrometric tabletemperatura farqi · temperature difference
Tushuntirish

Psixrometr ikkita bir xil termometrdan iborat: biri quruq havo temperaturasini, ikkinchisi ho‘l doka bilan o‘ralgan rezervuari bo‘yicha ho‘l temperaturani ko‘rsatadi. Ho‘l termometrdan suv bug‘lanadi va bug‘lanish uni sovitadi, shuning uchun u quruq termometrdan past ko‘rsatadi. Havo qancha quruq bo‘lsa, bug‘lanish shuncha tez va temperatura farqi shuncha katta; havo to‘yingan bo‘lsa, farq nolga teng, φ = 100 %. Ikkala ko‘rsatkichni va ularning farqini psixrometrik jadvalga qo‘yib, φ ni topamiz. Masalan, quruq 24 °C, ho‘l 19 °C bo‘lsa, farq 5 °C va jadvaldan φ ≈ 62 %. Ish oddiy xona termometrlari bilan, simobsiz va o‘qituvchi bergan jadval bilan bajariladi; singan termometr bo‘laklariga tegmang.

!Xavfsizlik
Faqat simobsiz termometrlardan foydalaning; singan termometr bo‘laklariga tegmang.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Dehqonlar o‘rik va uzumni yozda quritadi. Quruq, issiq havoda meva tez quriydi, nam havoda esa sekin quriydi va mog‘or bosishi mumkin. Psixrometrda quruq va nam termometrlar orasidagi farq katta bo‘lsa, havo namlikni oson o‘ziga oladi.

Kim ishlatadi

Meteorologlar psixrometr bilan namlikni o‘lchaydi, quritilgan meva va don omborlarida ishlovchilar namlikni nazorat qiladi, kasalxona va muzey texniklari xonada kerakli namlikni ushlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki xil kunda (quruq va nam) bir xil kichik ho‘l sochiq yoki ro‘molchani osib qo‘ying va qancha vaqtda qurishini yozing. Isitgich ishlatmang.

Namunalar
quruqho‘lsuv
Quruq 20 °C, ho‘l 16 °C: farq 4 °C, jadvaldan φ ≈ 66 %.
Vannada quruq va ho‘l termometr bir xil (farq 0): havo bug‘ bilan to‘yingan, φ = 100 %.
Sinfda faoliyat

Ishni bajaring: quruq va ho‘l termometr ko‘rsatkichlarini xonada, ochiq derazada va vannada (kattalar yordamida) yozing. Farqni hisoblang va jadvaldan φ ni toping. Uchta joyni solishtirib, qayerda havo quruqroq ekanini ayting.

Mashq
1
Ho‘l termometr nima uchun past ko‘rsatadi?
2
Quruq 24 °C, ho‘l 24 °C. Havo haqida nima deyish mumkin?
3
Temperatura farqi oshsa, nisbiy namlik qanday o‘zgaradi?
4
Namlikni bilish nega muhim (uy, kasalxona, omborxona)?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi topshirishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →