☰ Mundarija · Fizika

Havo namligi va psixrometr

Darslar 44–45 · 2 ta dars · P. Habibullayev, A. Boydedayev, A. Bahromov, K. Suyarov, J. Usarov, M. Yuldasheva. Fizika 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
45

Laboratoriya ishi. Havoning nisbiy namligini aniqlash

Darslik: 124-bet
MaqsadLaboratoriya ishi: havoning nisbiy namligini psixrometr bilan aniqlash.
Yangi so‘zlar
quruq termometr · dry thermometerho‘l termometr · wet thermometerpsixrometrik jadval · psychrometric tabletemperatura farqi · temperature difference
Tushuntirish

Psixrometr ikkita bir xil termometrdan iborat: biri quruq havo temperaturasini, ikkinchisi ho‘l doka bilan o‘ralgan rezervuari bo‘yicha ho‘l temperaturani ko‘rsatadi. Ho‘l termometrdan suv bug‘lanadi va bug‘lanish uni sovitadi, shuning uchun u quruq termometrdan past ko‘rsatadi. Havo qancha quruq bo‘lsa, bug‘lanish shuncha tez va temperatura farqi shuncha katta; havo to‘yingan bo‘lsa, farq nolga teng, φ = 100 %. Ikkala ko‘rsatkichni va ularning farqini psixrometrik jadvalga qo‘yib, φ ni topamiz. Masalan, quruq 24 °C, ho‘l 19 °C bo‘lsa, farq 5 °C va jadvaldan φ ≈ 62 %. Ish oddiy xona termometrlari bilan, simobsiz va o‘qituvchi bergan jadval bilan bajariladi; singan termometr bo‘laklariga tegmang.

Namunalar
Quruq 20 °C, ho‘l 16 °C: farq 4 °C, jadvaldan φ ≈ 66 %.
Vannada quruq va ho‘l termometr bir xil (farq 0): havo bug‘ bilan to‘yingan, φ = 100 %.
Sinfda faoliyat

Ishni bajaring: quruq va ho‘l termometr ko‘rsatkichlarini xonada, ochiq derazada va vannada (kattalar yordamida) yozing. Farqni hisoblang va jadvaldan φ ni toping. Uchta joyni solishtirib, qayerda havo quruqroq ekanini ayting.

Mashq
1
Ho‘l termometr nima uchun past ko‘rsatadi?
2
Quruq 24 °C, ho‘l 24 °C. Havo haqida nima deyish mumkin?
3
Temperatura farqi oshsa, nisbiy namlik qanday o‘zgaradi?
4
Namlikni bilish nega muhim (uy, kasalxona, omborxona)?