Yoqilg‘i va termodinamikaning birinchi qonuni

Energiya yo‘qdan paydo bo‘lmaydi va yo‘qolmaydi, faqat bir turdan boshqasiga aylanadi; termodinamikaning birinchi qonuni shu qonunning issiqlik hodisalaridagi ko‘rinishi (R. Mayer, G. Gelmgols, J. Joul, XIX asr o‘rtalari). Sistemaga berilgan issiqlik miqdori uning ichki energiyasini o‘zgartirishga va tashqi kuchlarga qarshi ish bajarishga sarflanadi: Q = ΔU + A. Izotermik jarayonda T = const, ΔU = 0, demak Q = A. Izobarik jarayonda Q = ΔU + pΔV. Izoxorik jarayonda A = 0, shuning uchun Q = ΔU. Atrof bilan issiqlik almashmaydigan adiabatik jarayonda Q = 0, A = –ΔU: gaz kengayganda ish ichki energiya hisobiga bajariladi va gaz soviydi, siqilganda isiydi. Tez o‘tadigan jarayonlar (nasosda havoni siqish, ko‘tarilayotgan havoning kengayishi va bulut hosil bo‘lishi) adiabatikka yaqin. Termos adiabatik izolyatsiyaga yaqin idish.