Laboratoriya ishi. Qattiq jismlarning solishtirma issiqlik sig‘imini aniqlash
Maqsad – metall jismning c sini aniqlash. Jihozlar: kalorimetr va aralashtirgich (alyuminiy, c_k = 890 J/(kg·K)), tarozi, termometr, bir xil moddadan yasalgan uchta jism, menzurka, qaynoq suv. Tartibi: 1) kalorimetr va aralashtirgichni tortib m_k ni toping; 2) kalorimetrga m_s massali sovuq suvni quying va t₁ ni o‘lchang; 3) jismni tortib m ni toping; 4) o‘qituvchi jismni ipga bog‘lab qaynoq suvda isitadi va uning temperaturasi t₂ ni o‘lchaydi; 5) jismni tez kalorimetrga o‘tkazing, aralashtiring va aralashmaning eng yuqori temperaturasi t ni yozing. Issiqlik balansi cm(t₂ – t) = (c_k m_k + c_s m_s)(t – t₁) dan c = (c_k m_k + c_s m_s)(t – t₁) / [m(t₂ – t)]. Tajribani uchta jism uchun takrorlab, o‘rtachani oling. Qaynoq suv va issiq jismlar bilan faqat o‘qituvchi yoki katta yordamchi ishlaydi; qisqich ishlating, qo‘l bilan tegmang.
Natijalar jadvali: uchta jism uchun c₁, c₂, c₃ va o‘rtachasini yozing, jadval qiymatiga solishtiring va qanday modda ekanini taxmin qiling (jadvaldan: po‘lat 460, mis 390, alyuminiy 890). Tajribadan keyin hamma jihozlarni sovitib, o‘qituvchiga topshiring.