Meyoz
Meyoz — jinsiy hujayralar hosil bo‘lishidagi bo‘linish bo‘lib, diploid (2n) hujayradan 4 ta gaploid (n) hujayra hosil bo‘ladi. U ketma-ket ikki bo‘linishdan iborat (meyoz I va II), ularning oldida DNK faqat bir marta, interfazada ikki hissa ortadi. Profaza I da gomologik xromosomalar yaqinlashib kon’yugatsiyalanadi va qismlar bilan almashinadi — krossingover; metafaza I da juftlar ekvatorda joylashadi; anafaza I da xromosomalar (xromatidlarga bo‘linmasdan) qutblarga ajraladi, shuning uchun xromosoma soni ikki marta kamayadi (2n → n). Meyoz II mitozga o‘xshash: anafaza II da xromatidlar ajraladi, natijada n xromosomali 4 hujayra hosil bo‘ladi. Meyoz tufayli avlodlarda xromosomalar soni doimiy qoladi (gameta n + n = zigota 2n); gomologik xromosomalar juftlarining mustaqil ajralishi va krossingover genetik xilma-xillikni oshiradi, shuning uchun kombinativ o‘zgaruvchanlik paydo bo‘ladi. Mitozdan farqi: mitozda 1 bo‘linish, 2 diploid hujayra, genetik bir xil; meyozda 2 bo‘linish, 4 gaploid hujayra, genetik farqli.
Bug‘doy seleksionerlari ikki navni chatishtirib, ularning yaxshi belgilarini birlashtirishga urinadi. Mayoz paytida genlar har safar yangicha aralashadi, shu sababli avlodda turli xil o‘simliklar chiqadi va ular orasidan eng yaxshisi tanlanadi.
O‘simlik seleksionerlari yangi nav yaratadi, chorvachilik mutaxassisi zotli hayvonlarni juftlashni rejalaydi, genetik tadqiqotchi xromosomalar aralashuvini o‘rganadi.
Ikki bo‘lak qog‘ozga 1 va 2 raqamini yozing; xayoliy 4 juft xromosoma uchun har safar bittasini ko‘zingizni yumib tanlab, hosil bo‘lgan «gameta»ni yozing va ikki marta takrorlab solishtiring.
| Bosqich | Xromosomalar | Xromatidlar (har birida) |
|---|---|---|
| Meyoz I dan keyin | n | 2 |
| Meyoz II dan keyin | n | 1 |
«Mitoz yoki meyoz?» Kartochkalarni (2 qiz hujayra, 4 gameta, krossingover, jinssiz ko‘payish, 2n → n, o‘sish, kon’yugatsiya) ikki ustunga yoki ikkalasiga ajrating. Rangli ip bilan gomologik juftlarni «krossingover» qilib ko‘rsating.