5-laboratoriya mashg‘uloti: o‘simlik bargida organik moddalarning hosil bo‘lishini o‘rganish
Fotosintezning ko‘rinadigan mahsuloti — barglarda to‘planadigan kraxmal. Agar bargning bir qismi yorug‘likdan to‘silsa, u yerda kraxmal hosil bo‘lmasligi kerak. Tajriba: yaxshi yoritilgan xona o‘simligining (masalan, pelargoniya) bargiga ikki tomondan bir xil shaklli qora qog‘oz yoki folga qisqich bilan mahkamlanadi va o‘simlik 2–3 soat yorug‘lik ostida turadi (aniqroq natija uchun avval o‘simlik bir sutka qorong‘uda saqlanadi). Keyin barg uziladi, qog‘oz olib tashlanadi; qaynoq suvda bir necha daqiqa ushlash, so‘ng issiq spirtda xlorofillni rangsizlantirish va yod eritmasiga solish kabi bosqichlarni faqat o‘qituvchi bajaradi: qaynoq suv kuydiradi, spirt esa yonuvchan va uni ochiq olov yonida isitish mumkin emas. Yod bilan yoritilgan joylar ko‘k-binafsha (kraxmal bor), qog‘oz bilan yopilgan joylar sarg‘ish-jigarrang (kraxmal yo‘q) bo‘ladi. Xulosa: fotosintez uchun yorug‘lik zarur.
«Tajriba dizayni». Guruhlar yorug‘lik o‘rniga boshqa omilni (CO₂, suv) tekshirish rejasini tuzadi: nazorat nima bo‘ladi, o‘zgaruvchi omil nima, qaysi natijani kutamiz? Rejani o‘qituvchi bilan muhokama qiling; tajribani uyda qaynoq suv yoki spirt bilan o‘tkazmang.