ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Zakot nizosi, Qalmoqqa ko‘chish va Barchin

Darslar 3–4 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
4

«Alpomish»: qalmoq alplari va Barchinning javobi

Darslik: 17–21-betlar
MaqsadQalmoq alplarining Barchinga sovchi bo‘lib kelishini, Boysari va Yartiboy munosabatini hamda Barchinning aql va jasoratini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
alp · alp (warrior hero)kaniz · maidservantmuhlat · time limit, delaysovchi · matchmaker, suitor’s envoy
Tushuntirish

Qo‘ng‘irotlar Qalmoq yurtiga ko‘chganiga yetti yil bo‘lganda Oybarchin bo‘y yetgan go‘zal qizga aylanadi. Kampir Surxayilning yetti o‘g‘li, ya’ni Ko‘kaldosh, Ko‘kaman, Ko‘kqashqa, Boyqashqa, Toyqashqa, Qo‘shquloq va kenjasi Qorajon qalmoq podshosi xizmatidagi to‘qson alpga qo‘shilib, Barchinni so‘rab kelishadi. Boysari javob berolmay, ertasiga qadar muhlat so‘raydi. Yartiboy qizni berishni maslahat qiladi, Boysari esa qizi o‘z tengiga berilishi kerakligini aytib ranjiydi. Barchin otasini yupatadi va alplarga o‘zi javob berishga tayyorligini bildiradi. Qarindoshlar uning o‘zboshimchaligidan cho‘chib, o‘tovini ovloq tepaga ko‘chiradi. Barchin alplarga Alpomish borligini, ularga «qiyomat kun» bo‘lishini aytadi; Ko‘kaman uni sudramoqchi bo‘lganda esa uni yerga yiqitadi. So‘ng Ko‘kaldoshdan olti oy muhlat so‘rab, uni o‘ziga ko‘ngil qo‘yibdi deb o‘ylatadi va muhlat oladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda keskin vaziyatda bir o‘quvchi shoshilmay, ovozini ko‘tarmasdan gapiradi va hamma uni tinglaydi. Uning xotirjamligi qolganlarga ham ta’sir qiladi.

Kim ishlatadi

Hakamlar, o‘qituvchilar va yo‘riqchilar bosim ostida xotirjam gapirib, boshqalarni ham tinchlantiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bir qiyin vaziyatda javob berishdan oldin uch marta nafas oling va keyin gapiring.

Namunalar
Misol: Barchin otasiga «ko‘p yig‘lama, qarindoshlar o‘z qizini bersin» deydi. Bu so‘zlar uning otasini sevishini, ayni paytda o‘z taqdirini o‘zi hal qilishga qat’iyligini ko‘rsatadi.
Misol: Barchin olti oy muhlat so‘rab, Alpomishga xabar yetkazish uchun vaqt yutadi. Bu uning kuch emas, aql bilan harakat qilganini ko‘rsatadi: u zo‘ravonlikka hiyla va sabr bilan javob beradi.
Sinfda faoliyat

Barchinning «alplar bilan suhbat»ini ikki talaba rolga bo‘lib o‘qib, uning ovozida qat’iyat qanday seziladi, muhokama qiling. Dostondan sahnani o‘qimay, o‘z so‘zlaringiz bilan ijro eting.

Mashq
1
Kampir Surxayilning yetti o‘g‘lidan beshtasini ayting.
2
Boysari nima uchun alplarga darrov javob bermadi?
3
Barchin Ko‘kamanni qanday yengdi va bu nimani ko‘rsatadi?
4
Barchin nima uchun olti oy muhlat so‘radi? Bu qaror unga qanday foyda berdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMijozlar nima istaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →