ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Ishlab chiqarish va texnologik jarayon

Darslar 7–8 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
8

Texnologik jarayon haqida tushuncha

Darslik: 28–29-betlar
MaqsadTexnologiya, texnologik jarayon, texnologik operatsiya va texnik hujjatlarni farqlay olish.
Yangi so‘zlar
texnologiya · technologytexnologik jarayon · technological processtexnologik operatsiya · technological operationtexnologik xarita · technological map
Tushuntirish

Texnologiya — xomashyo yoki materialga ishlov berib, uning holati, xossasi va shaklini o‘zgartirish orqali mahsulot olish usullarining yig‘indisi; har bir mahsulotning o‘z texnologiyasi bor, masalan non yopish va poyabzal tikish usullari butunlay boshqa-boshqa. Texnologik jarayon deb mahsulotga ishlov berishni tashkil etadigan barcha texnologik operatsiyalarning ketma-ketligiga aytiladi. Uning bosqichlari: shakl berish (kesish, bosim bilan ishlash, quyish), material xossasini o‘zgartirish (termik, kimyoviy ishlov), yig‘ish, bezash, tekshirish va sinash, qadoqlash va yetkazish. Texnologik operatsiya — bitta ish joyida bir ishchi tomonidan to‘xtovsiz bajariladigan, yakunlangan ish bo‘lagi; u o‘z navbatida kichikroq o‘tishlarga bo‘linadi. Jarayon uchta belgisi — vazifasi (funksional belgi), tuzilishi va parametrlari bilan tavsiflanadi, uni hujjatlashtirish uchun texnologik ketma-ketlik, sxema, grafik va texnologik xarita tuziladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf bayram uchun qog‘oz gulchambar yasamoqchi. Ular ishni qadamlarga bo‘lib raqamlab yozdi va har bir kishiga bittadan qadam berdi. Gulchambar tez va xatosiz tayyor bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Oshpazlar retseptni bosqichlarga bo‘ladi, quruvchilar ish rejasini tuzadi, dasturchilar jarayonni algoritm ko‘rinishida yozadi: ishni qadamlarga bo‘lish hammada bir xil.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi ertalabki ishingizni (masalan, maktabga yig‘inishni) olti qadamga bo‘lib yozing va qaysi qadamlar almashsa nima o‘zgarishini o‘ylang. Faqat yozing, yangi ish qilmang.

Namunalar
Ko‘ylak tikishda mato kesish — shakl berish bosqichi, tikish — yig‘ish, dazmollash va yorliq tikish — pardozlash va qadoqlash oldi ishlari.
Quticha yasashda eskiz, o‘lchash, kesish, yelimlash, silliqlash ketma-ketligi texnologik jarayonning strukturasini, xaritadagi har qator esa uning bir operatsiyasini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

Uy vazifasi sifatida oddiy taom yoki buyumni tanlang (choy damlash, qog‘ozdan qayiqcha) va uning jarayonini 6 ta operatsiyaga bo‘lib, tartib raqami bilan yozing. Sinfda juftlar bir-birining ketma-ketligini tekshiradi. Faqat xavfsiz amallarni tanlang: qaynoq suv va o‘tkir asbob yo‘q.

Mashq
1
Texnologiya deganda nima tushuniladi?
2
Texnologik jarayonning texnik hujjatlarini sanang.
3
Mahsulotni sinash qaysi bosqichga kiradi?
4
Nima uchun operatsiyalar aniq ketma-ketlikda bajariladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i fonarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →