☰ Mundarija · Texnologiya

Plafon yasashni loyihalash

Darslar 20 · 1 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
20

Mustaqil ijodiy loyiha: plafon yasash texnologiyasini loyihalash

Darslik: 80–84-betlar
MaqsadMustaqil ijodiy loyiha misolida plafon (shift chirog‘i soyaboni) yasashni loyihalash bosqichlarini bilish va elektr xavfsizligiga rioya qilish.
Yangi so‘zlar
plafon · plafond (lampshade)patron · lamp socketyoritgich · light sourceiqtisodiy asoslash · economic justification
Tushuntirish

Plafon — frantsuzcha plafond («shift») so‘zidan, yoritgichni o‘rab turadigan shaffof, bezakli qoplama; u shift yoki devor chirog‘ining yorug‘ini yoyib, ko‘zni qamashtirmaydi. Cho‘g‘lanma lampalar kuchli isib plastik bezakni eritgani sababli, hozir manba sifatida LED yoritgich ko‘proq qo‘llanadi. Loyihaning tayyorlash bosqichida talab o‘rganiladi, konstruksiyalashda material ro‘yxati (5 litrli plastik idish, plastmassa qoshiqlar, sim, patron, LED) va eskizlar tuziladi. Texnologik xaritaga ko‘ra idish kesiladi, qoshiqlarning ushlagich tomoni qirqiladi va ular idish atrofiga aylana bo‘ylab qatorlab yelimlanadi. Idishni keskich pichoq bilan kesish va yelimli pistolet bilan ishlash kattalar yoki o‘qituvchi nazoratida; sim, patron va yoritgichni tarmoqqa ulash esa faqat elektr tarmog‘i o‘chirilgan holda malakali usta yoki o‘qituvchi tomonidan bajariladi, o‘quvchi mustaqil ulamaydi. Loyiha yakunida tannarx hisoblanadi, ekologik baho beriladi va taqdimot o‘tkaziladi.

Namunalar
Tannarx: idish 2 ming, qoshiqlar 100 ta × 150 so‘m = 15 ming, sim 1 ming, patron 4 ming, LED 8 ming so‘m; jami 2 + 15 + 1 + 4 + 8 = 30 ming so‘m.
Do‘konda shunga o‘xshash plafon 70 ming so‘m tursa, o‘zi yasagan plafon 70 − 30 = 40 ming so‘m tejaydi; lekin vaqt va ish xavfsizligi ham hisobga olinishi kerak.
Sinfda faoliyat

Plafon loyihasining 5 bosqichi uchun «ishchi varaqa» to‘ldiring: har bosqichda 1–2 qator. Keyin o‘z plafon dizayningizni (shakl, rang, naqsh) eskizda chizing va materiallar narxini taxminiy hisoblang. Elektr qismlarni ulash faqat o‘qituvchi/usta ishi: sizning vazifangiz — qoplama (plafon) dizayni va tashqi qismini yasash.

Mashq
1
Plafonda nima uchun ko‘pincha LED yoritgich ishlatiladi?
2
Plafon materiallari ro‘yxatidan 4 tasini ayting.
3
120 ta qoshiq, har biri 150 so‘m. Jami necha so‘m?
4
Nima uchun elektr ulash ishlarini o‘quvchi mustaqil bajarmaydi?