☰ Mundarija · Texnologiya

Qo‘l elektr asboblarini tuzatish

Darslar 12 · 1 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
12

Amaliy mashg‘ulot: qo‘l elektr asboblarini tuzatish

Darslik: 42–45-betlar
MaqsadElektrodrelning ishga tushirish tugmasi nosozligini aniqlash va tuzatish tartibini hamda elektr xavfsizligi qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
ishga tushirish tugmasi · trigger switchmultimetr · multimeterreverse (rivers) · reverse switchkavsharlash · soldering
Tushuntirish

Tez-tez ishlatilgan elektrodrelning ishga tushirish tugmasi ishdan chiqishi mumkin: asbob ish paytida to‘xtab-to‘xtab qoladi yoki dvigatel yurishi uchun tugmani qattiq bosib turish kerak bo‘ladi. Har qanday tekshiruvdan oldin asbob vilkasi rozetkadan uzilishi shart; kuchlanish ulangan asbobni ochish yoki ichiga tegish taqiqlanadi. Bunday ish faqat o‘qituvchi yoki malakali usta tomonidan bajariladi, o‘quvchi esa ketma-ketlikni kuzatadi va asosiy qoidalarni o‘rganadi. Korpus boltlari burab ochilib tugma ajratib olinadi (ichidagi detallar sochilib ketmasligi uchun ehtiyotkorlik bilan), multimetr bilan uzilmaslik tekshiriladi va chiqindi changdan tozalanadi. Tugma tuzatilmasa, yangisi sotib olinadi: u quvvati, o‘lchami va rivers bor-yo‘qligi bo‘yicha eskisiga mos kelishi kerak, shuning uchun eskisi namuna sifatida olib boriladi. Simlar kavsharlagich bilan ulanadi (buni ham usta bajaradi), asbob yig‘ilib, korpusi yopilgandan keyingina sinab ko‘riladi.

Namunalar
Multimetr qarshilik rejimida, vilka uzilgan va tugma bosilganda, uzilmaslik (kichik qarshilik) ko‘rsatsa, kontaktlar yaxshi; bosilganda ham «cheksiz» qarshilik chiqsa, kontakt uzilgan.
Yangi tugma o‘lchamlari mos kelsa ham ichki tuzilishi mos kelmasligi mumkin, shuning uchun eski tugma bilan do‘konga borib, yonma-yon solishtiriladi.
Sinfda faoliyat

Rol o‘yini (haqiqiy asbobsiz): «usta» ish rejasini ayta boshlaydi, «o‘quvchilar» har qadamdan oldin «Vilka uzildimi?» deb so‘raydi. Keyin multimetr rasmini ko‘rib, rejimlarni (o‘zgarmas kuchlanish, o‘zgaruvchan kuchlanish, qarshilik, tok) topasiz. Haqiqiy multimetrdan faqat batareya yoki kichik kuchlanishli manbada, o‘qituvchi bilan ishlang.

Mashq
1
Tugma nosozligining ikki belgisini ayting.
2
Tugmani ochishdan oldin birinchi nima qilinadi?
3
Yangi tugmani tanlashda eskisi nima uchun olib boriladi?
4
Nima uchun bunday ta’mirni o‘quvchi uyda mustaqil bajarmasligi kerak?