Amaliy mashg‘ulot: kasbiy o‘z-o‘zini anglash va kasbiy qiziqishni aniqlash
Kasbiy o‘z-o‘zini anglashning maqsadi — o‘zingizni turli soha yo‘nalishlari bo‘yicha baholash va izlanishni ongli hamda maqsadli olib borib, kasblar ro‘yxatini qisqartirishdir. Birinchi topshiriqda daftarga o‘nta sohani tanlab (boshqaruv, xizmat ko‘rsatish, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ishlab chiqarish, konstruktorlik va h.k.) har biri haqidagi tushunchangizni yozasiz. Ikkinchisida har bir sohada qobiliyatingizni 5 balli tizimda baholaysiz; tahminingiz qanchalik aniqligini vaqt va amaliy faoliyat ko‘rsatadi. Uchinchi topshiriqda kasblar sog‘liqqa ta’sir qiluvchi omillar (stress, shovqin, balandlik, uzoq tik turish, jarohat xavfi, tungi ish va h.k.) bilan bog‘lanadi: masalan, sotuvchi uzoq tik turadi, dasturchi ko‘zni charchatadi, uchuvchi javobgarlik va tungi ishga duch keladi. Qiziqishlar xaritasida 39 ta savolga «+» (yoqadi), «−» (yoqmaydi) yoki «0» (ikkilanaman) deb javob beriladi; savollar 13 sohaga (fizika va matematika, kimyo, elektronika, mexanika, biologiya, tibbiyot, pedagogika, san’at, sport va boshq.) ajratilgan, har ustundagi «+» belgilar sanaladi. Ko‘p «+» to‘plangan sohalar qiziqishning yo‘nalishini ko‘rsatadi, lekin bu hukm emas: qiziqish rivojlanadi va o‘zgaradi. Natijani ishonchli kattalar yoki o‘qituvchi bilan muhokama qiling; sog‘liq bilan bog‘liq savollarda shifokor maslahati kerak.
Mini-anketa (sinfda bajariladi): 5 ta soha uchun (texnika, tabiat, odamlar bilan ishlash, san’at, hisob-kitob) o‘zingiz yozgan 3 tadan «Sizga yoqadimi?» savol tuzing, ularga «+», «−», «0» bilan javob bering va har sohadagi «+» ni sanang. Natijani sheriklaringiz bilan taqqoslang, lekin bir-biringizni baholab hukm chiqarmang.