☰ Mundarija · Texnologiya

Kasbga yaroqlilik va moyillikni tarbiyalash

Darslar 45 · 1 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
45

Kasbga yaroqlilikni belgilash va moyillikni tarbiyalash usullari

Darslik: 151–152-betlar
MaqsadKasbga yaroqlilik tushunchasini, uning to‘rt darajasini va moyillikni tarbiyalash yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
kasbga yaroqlilik · suitability for a professionyaroqsizlik · unsuitabilitymos kelish · matchinghavas · passion (strong liking)
Tushuntirish

Kasbga yaroqlilik deganda odamning fazilatlari va u tanlagan kasb talablari bir-biriga qanchalik mos kelishi tushuniladi. Har kimning o‘ziga xos fazilatlari bor va ular tanlanayotgan kasbning talablariga qancha mos kelishiga qarab yaroqlilik haqida qaror chiqariladi. Darslikda yaroqlilikning to‘rt darajasi keltirilgan. Yaroqsizlik — masalan, sog‘lig‘i shifokor fikricha kasbga to‘g‘ri kelmasa; u vaqtincha ham bo‘lishi mumkin. Yaroqlilik — kasbga to‘sqinlik qiluvchi omil yo‘q, lekin yaqqol moyillik ham yo‘q; bunday odam shu sohada yaxshi mutaxassis bo‘lib yetishishi mumkin. Mos kelish — shaxsiy fazilatlar kasb talablariga aniq mos keladi, soha obyektiga qiziqish bor yoki amaliy sinovda yutuqlar qo‘lga kiritilgan. Havas — kasbga yaroqlilikning oliy darajasi: kishi shu sohada o‘z tengdoshlaridan yaqqol ajralib turadi va shu kasbdagina o‘zini ko‘radi. Kasbga yaroqlilik o‘zgaruvchan: u o‘z-o‘zini tarbiyalash, fazilatlarni rivojlantirish, shuningdek mehnat sharoitini o‘zgartirish orqali shakllantiriladi. Moyillikni tarbiyalash uchun kasbga oid kitoblar o‘qish, to‘garak va ko‘rgazmalarga qatnashish, kasb egalari bilan uchrashish, amaliy loyiha bajarish va o‘z natijalarini baholab borish foydali. Sinov ishlari xavfsiz sharoitda, kattalar nazoratida o‘tkaziladi.

Namunalar
Ko‘rish qobiliyati yomon bo‘lgan o‘quvchi uchuvchi bo‘lishni orzu qilsa, vaqtincha yaroqsizlik bo‘lishi mumkin; ko‘zni davolab, qaytadan shifokor ko‘rigidan o‘tish kerak.
Texnologiya fanida har safar yangi loyiha g‘oyasi bilan chiqib, yutuq qozonayotgan o‘quvchi muhandislik kasbiga «mos kelish» darajasida bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Pog‘ona o‘yini: 4 pog‘onali narvon chizing (yaroqsizlik, yaroqlilik, mos kelish, havas) va har bir pog‘onaga bir kasb haqidagi hayotiy vaziyatni yozing. Keyin o‘zingiz tanlagan sohada yaqin oy ichida bajarishingiz mumkin bo‘lgan 3 ta kichik amaliy qadam (kitob, to‘garak, mini-loyiha) rejasini yozing.

Mashq
1
Kasbga yaroqlilikning to‘rt darajasini ayting.
2
Havas darajasi nimasi bilan ajraladi?
3
4 pog‘onadan 2 tasi o‘tilgan bo‘lsa, yana nechta pog‘ona qoldi?
4
Nima uchun yaroqlilik «o‘zgaruvchan omil» deyiladi?