☰ Mundarija · Texnologiya

Suv quvurlari va kanalizatsiya

Darslar 9 · 1 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
9

Suv quvurlari va kanalizatsiya

Darslik: 30–35-betlar
MaqsadSuv quvurlari turlarini, ventil, sifon, suv hisoblagichni, kanalizatsiyani va suvni tozalash haqidagi asosiy tushunchalarni bilish.
Yangi so‘zlar
metalloplastik quvur · metal-plastic pipesifon · siphon (trap)ventil · valvesuv hisoblagich · water meter
Tushuntirish

Uy-ro‘zg‘orda suv quvurlari asosan polipropilen, metalloplastik, polietilen va metall quvurlardan quriladi. Polipropilen quvurlar mahalliy suv ta’minotida ko‘p ishlatiladi va maxsus armatura hamda isitib payvandlash asbobi bilan ulanadi; bu asbob 220 voltli tarmoqda ishlaydi va qizigan nasadkalar bilan ishlaydi, shuning uchun uni faqat o‘qituvchi yoki usta, himoya qo‘lqoplarida ishlatadi. Ventil suv yoki gaz oqimini to‘xtatadi va bosimini sozlaydi (klapanli, probkali va sharsimon turlari bor), sifon esa chiqindi suvni kanalizatsiyaga chiqaradi va kanalizatsiyadan hidni o‘tkazmaydi. Suv hisoblagich sarflangan sovuq yoki issiq suv miqdorini o‘lchaydi; korpus asosi sovuq suv uchun ko‘k, issiq suv uchun qizil rangda bo‘ladi. Kanalizatsiya maishiy, sanoat, yomg‘ir, drenaj va avtonom turlarga bo‘linadi; oqova suv tozalash korxonalarida kimyoviy va biologik usullar bilan tozalanadi.

Namunalar
Suv hisoblagich 12 m³ ko‘rsatgan oy ertasiga 15 m³ ko‘rsatsa, bir oyda 15 − 12 = 3 m³ suv sarflangan.
Rakovina ostidagi sifonda suv qatlami turadi; u kanalizatsiyadan chiqadigan yoqimsiz hidni xonaga o‘tkazmaydi.
Sinfda faoliyat

Sinfda quvur turlarini kartochkalarga (polipropilen, metalloplastik, polietilen, metall) yozing va ularning ishlatilishi bilan juftlang. So‘ng uyingizdagi hisoblagich rangini (ko‘k yoki qizil) kuzatib kelasiz; quvur va armaturaga tegib, burab ko‘rmang, nosozlikni kattalarga ayting.

Mashq
1
Qaysi quvurlar mahalliy suv ta’minotida eng ko‘p qo‘llanadi?
2
Hisoblagich 8 m³ dan 11 m³ ga o‘tsa, necha m³ suv sarflangan?
3
Sifonning ikki vazifasini ayting.
4
Nima uchun payvandlash asbobini o‘quvchi mustaqil ishlatmaydi?