☰ Mundarija · Texnologiya

Yig‘iladigan stulcha

Darslar 4 · 1 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
4

Amaliy mashg‘ulot: yig‘iladigan stulcha yasash

Darslik: 16–18-betlar
MaqsadYig‘iladigan stulchaning tuzilishini, uni yasash ketma-ketligini va drel hamda chilangarlik arrasi bilan xavfsiz ishlashni bilish.
Yangi so‘zlar
chilangarlik arrasi · hacksawbolt, shayba, gayka · bolt, washer, nutburama mix (samorez) · self-tapping screwqum qog‘oz · sandpaper
Tushuntirish

Yig‘iladigan stulcha uchta bir xil oyoq va uch burchakli charm o‘rindiqdan iborat. Oyoqlar taxminan 50 sm uzunlikda arralanadi, ularning bir xil joyida bolt o‘tkazish uchun teshik ochiladi va uchlari qum qog‘oz bilan tekislanadi. Uchta oyoq bolt, shayba va gayka bilan bitta o‘qqa biriktiriladi, shunda ular ochilib-yig‘ilib turadi. Ortiqcha chiqib qolgan bolt qismi chilangarlik arrasi bilan olinadi, oyoq uchlariga esa charm o‘rindiq burama mix bilan mahkamlanadi. Yog‘och oyoqni tiskida yoki qisqichda mahkamlab turib arralash va parmalash kerak, drel patroniga kalit ulangan holda ishga tushirilmaydi, bolt bo‘shashmasligi uchun gayka kalit bilan puxta buraladi. Hamma ishlar o‘qituvchi nazoratida, ko‘zoynak bilan bajariladi; qirindi qo‘l bilan emas, cho‘tka bilan tozalanadi.

Namunalar
Stulcha oyog‘i 50 sm bo‘lsa va teshik 25 sm masofada, ya’ni o‘rtasida ochilsa, oyoq ikki teng qismga bo‘linadi.
Oyoqlarni biriktirgan bolt uzunligi uchta taxta qalinligidan biroz uzunroq olinadi, ortig‘i arralab tashlanadi.
Sinfda faoliyat

Maket: qalin kartondan 3 ta oyoq kesib, mix-yoki tugma bilan o‘rtasidan biriktiring, stulcha qanday ochilib-yig‘ilishini ko‘rsating. Qaychi bilan ehtiyot bo‘lib ishlang; haqiqiy drel va arrani faqat o‘qituvchi ishlatadi.

Mashq
1
Stulchaning oyoqlari nima bilan biriktiriladi?
2
Ortiqcha bolt uchi qaysi asbob bilan olinadi?
3
Drelga patron kaliti ulangan holda nega ishga tushirilmaydi?
4
Nima uchun oyoq uchlari qum qog‘oz bilan tekislanadi?